{"id":15,"date":"2015-02-28T22:05:54","date_gmt":"2015-02-28T21:05:54","guid":{"rendered":"http:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/2015\/02\/28\/meksyk-czesc-1\/"},"modified":"2025-07-31T10:08:47","modified_gmt":"2025-07-31T08:08:47","slug":"meksyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/2015\/02\/meksyk\/","title":{"rendered":"Jukatan, Meksyk"},"content":{"rendered":"

Relacja z wycieczki do Meksyku<\/span><\/h2>\n
Luty 2015<\/em><\/span><\/h6>\n

[google_map_easy id=”3″]<\/span><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 1 – hotel\u00a0Now Jade Riviera Cancun<\/span><\/h4>\n

I znowu Karaiby\u2026 Czy Karaiby mog\u0105 si\u0119 znudzi\u0107? Jak Ko\u0142obrzeg? Chyba jeszcze nie. Przynajmniej nie mi. A dlaczego znowu tam? Z do\u015b\u0107 prozaicznego powodu \u2013 komfortowego transportu. Po naprawd\u0119 mi\u0142ych do\u015bwiadczeniach z lotu Dreamlinerem na Kub\u0119 w zesz\u0142ym roku, postanowili\u015bmy p\u00f3j\u015b\u0107 za ciosem i korzysta\u0107 z tego udogodnienia, dop\u00f3ki jest to mo\u017cliwe. A wbrew pozorom wcale nie musi to by\u0107 d\u0142ugo. To, \u017ce nowiu\u015bkie Dreamlinery Lotu lataj\u0105 na czarterach zupe\u0142nie nie jest zjawiskiem normalnym. Lot po otrzymaniu zgody na dofinansowanie przez pa\u0144stwo otrzyma\u0142 od Komisji Europejskiej pewne ograniczenia w celu zachowania konkurencyjno\u015bci w segmencie przewoz\u00f3w lotniczych. Podstawowe z tych ogranicze\u0144 to czasowe zamkni\u0119cie niekt\u00f3rych rentownych po\u0142\u0105cze\u0144 rejsowych i ograniczenie l\u0105dowa\u0144 na kilku du\u017cych lotniskach. Tak wi\u0119c nie mog\u0105c wys\u0142a\u0107 samolot\u00f3w w loty rejsowe, dogada\u0142 si\u0119 z biurami turystycznymi i wynajmuje nowe Boeingi 787 na d\u0142ugodystansowe loty czarterowe. Niestety ten raj (dla nas) mo\u017ce si\u0119 gwa\u0142townie sko\u0144czy\u0107, gdy\u017c o ile dobrze pami\u0119tam te ograniczenia przestan\u0105 obowi\u0105zywa\u0107 w 2016 roku. By\u0142oby niemi\u0142o, bo ju\u017c mamy na 2016 rok na oku ciekawe miejsce bardzo daleko od Karaib\u00f3w, ale i bardzo daleko od Polski. Dreamlinerem jak najbardziej, ale kukuru\u017anikiem z kolanami pod brod\u0105 to chyba raczej nie\u2026 Ale mo\u017ce by tak wr\u00f3ci\u0107 do Meksyku?<\/span><\/p>\n

Mnie od dawna ci\u0105gn\u0119\u0142o na Kub\u0119, Iwonk\u0119 \u2013 do Meksyku. Jako, \u017ce Kub\u0119 \u201ezaliczyli\u015bmy\u201d w zesz\u0142ym roku, no to wiadomo\u2026 I dodatkowo jeszcze wygodny lot \u2013 sprawa by\u0142a przes\u0105dzona. Cho\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce zwiedzali\u015bmy Meksyk jest mocno na wyrost. Tak naprawd\u0119 byli\u015bmy wy\u0142\u0105cznie na Jukatanie, a ten p\u00f3\u0142wysep, jako enklawa turystyczna po\u0142o\u017cna ca\u0142kiem na uboczu, kompletnie nie mo\u017ce uchodzi\u0107 za \u201eprzedstawiciela\u201d reszty Meksyku. Prawdziwy Meksyk, to Mexico City, a my nie zbli\u017cyli\u015bmy si\u0119 tam nawet na tysi\u0105c kilometr\u00f3w (czyli mamy jeszcze po co wraca\u0107 w tamte strony). Rozwa\u017cali\u015bmy wprawdzie przed wyjazdem imprezy objazdowe, kt\u00f3re poza samym Meksykiem zaczepia\u0142y jeszcze nawet o Gwatemal\u0119 i Belize, ale po obejrzeniu mapy i podliczeniu kilometr\u00f3w do przejechania autokarem dali\u015bmy spok\u00f3j. W\u0142a\u015bciwie przez dwa tygodnie mieszkaliby\u015bmy w autobusie, wychodz\u0105c tylko rozprostowa\u0107 nogi przy zabytkach i przespa\u0107 si\u0119 w hotelach (kiepskich). Trasy objazd\u00f3wek dochodzi\u0142y do 3000km i to w znacznej cz\u0119\u015bci po kr\u0119tych, g\u00f3rskich drogach. Chyba za starzy jeste\u015bmy, albo za wygodni si\u0119 zrobili\u015bmy.<\/span><\/p>\n

Tak wi\u0119c pojechali\u015bmy na lenia, do eleganckiego hotelu, nacieszy\u0107 si\u0119 Morzem Karaibskim, a w wolnych chwilach pozwiedza\u0107 troch\u0119 na lokalnych wycieczkach. Podr\u00f3\u017c min\u0119\u0142a spokojnie. Jak zwykle najbardziej m\u0119cz\u0105cy i najgorszy odcinek to dojazd samochodem z domu na lotnisko w Warszawie. Najgorszy tym bardziej, \u017ce w \u015brodku nocy. Te\u017c jak zwykle. Potem ju\u017c kto inny kieruje, a my mo\u017cemy si\u0119 przespa\u0107 i odpocz\u0105\u0107. Miasto Cancun, do kt\u00f3rego przylecieli\u015bmy, powita\u0142o nas s\u0142o\u0144cem i bardzo przyjemn\u0105 temperatur\u0105. Przyjemn\u0105 \u2013 to znaczy nie zwali\u0142 si\u0119 na nas dusz\u0105cy, mokry upa\u0142 tropik\u00f3w. By\u0142o w sam raz \u2013 od razu mi si\u0119 nastr\u00f3j poprawi\u0142. Do wybranego przez nas hotelu, ma\u0142y busik przywi\u00f3z\u0142 z lotniska tylko nas. A przylecia\u0142o przecie\u017c ponad 250 os\u00f3b. C\u00f3\u017c, hotel nie by\u0142 z tych ta\u0144szych, ale i nie najdro\u017cszy. Doradzi\u0142a nam go pani z biura, jako nowy i bardzo komfortowy. Ano zobaczymy. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 dobrze \u2013 zamiast kolejki do zameldowania, przydzielono nam pana (concierge), kt\u00f3ry mia\u0142 zaj\u0105\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie nami. Byli\u015bmy zainteresowani podniesieniem standardu pokoju, kt\u00f3ry zarezerwowali\u015bmy jeszcze w kwietniu zesz\u0142ego roku w Polsce. \u017beby\u015bmy nie wybierali w ciemno, pan poszed\u0142 z nami do pokoju, kt\u00f3ry mieli\u015bmy ju\u017c zarezerwowany, wszystko pokaza\u0142, a nast\u0119pnie zaprowadzi\u0142 nas do pokoju, kt\u00f3ry mogli\u015bmy ewentualnie dosta\u0107 (za dop\u0142at\u0105 oczywi\u015bcie). Po drodze pokaza\u0142 nam hotel i poda\u0142 mn\u00f3stwo dodatkowych informacji. A hotel spory i na pocz\u0105tku nietrudno ca\u0142kiem zab\u0142\u0105dzi\u0107\u2026 Zdecydowali\u015bmy si\u0119 na lepszy pok\u00f3j, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na pi\u0119kny widok na morze, ale tak\u017ce dlatego, \u017ce mie\u015bci\u0142 si\u0119 w osobnej strefie hotelu (Prefered Zone), co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z dodatkowymi przywilejami. A przede wszystkim jest to strefa, w kt\u00f3rej nie ma dzieci. Osobny basen i ogr\u00f3d tylko dla doros\u0142ych, vip lounge, wydzielona pla\u017ca, bar nad basenem. A wsz\u0119dzie cisza i spok\u00f3j. \u017badnych pisk\u00f3w (poza ptasimi), krzyk\u00f3w i rejwachu. Nieg\u0142o\u015bna, spokojna muzyka i realny odpoczynek od zgie\u0142ku. Natychmiast zacz\u0119li\u015bmy to docenia\u0107. Tak to si\u0119 mo\u017cna urlopowa\u0107.<\/span><\/p>\n

\"Hotel<\/a>
Hotel Now Jade Riviera Cancun<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Nie wspomnia\u0142em chyba jeszcze o jednym szczeg\u00f3le. Po raz pierwszy od wielu lat pojechali\u015bmy na wakacje we dwoje. Tylko we dwoje. Wprawdzie wykupili\u015bmy imprez\u0119 na trzy osoby, ale od samego pocz\u0105tku Patryk tak j\u0119cza\u0142, kw\u0119cza\u0142, marudzi\u0142 i zrz\u0119dzi\u0142, \u017ce ostatecznie wymusi\u0142 na nas podj\u0119cie \u017cyciowego eksperymentu polegaj\u0105cego na zostawieniu go samego w domu na ca\u0142e dwa tygodnie. W ko\u0144cu wyjazd ze starymi na dwa tygodnie do Meksyku, w biznes klasie Dreamlinera to prawdziwy koszmar. Horror jaki\u015b. Co on z\u0142ego zrobi\u0142, \u017ceby go skazywa\u0107 na takie katusze? Ostatecznie po ci\u0119\u017ckiej, kilkumiesi\u0119cznej walce M\u0142ody zapar\u0142 si\u0119 o futryn\u0119 i postawi\u0142 na swoim. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c od kilku miesi\u0119cy jest jeszcze dodatkowy pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego z takim obrzydzeniem odnosi\u0142 si\u0119 do dwutygodniowego pobytu w luksusie na Karaibach. Pow\u00f3d ma na imi\u0119 Ma\u0142gosia i chyba nic wi\u0119cej nie trzeba wyja\u015bnia\u0107\u2026 Uda\u0142o nam si\u0119 odzyska\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 kasy za niego, ale powsta\u0142o pytanie, jak zabezpieczy\u0107 mu byt na miejscu. Na szcz\u0119\u015bcie o par\u0119 krok\u00f3w ma babci\u0119, o par\u0119na\u015bcie jakie\u015b sklepy, wi\u0119c w zasadzie powinien prze\u017cy\u0107. Nie to mnie zreszt\u0105 martwi\u0142o. Stary ch\u0142op sobie poradzi i z g\u0142odu nie skituje, gorzej, \u017ce pod jego opiek\u0105 musia\u0142 zosta\u0107 pies. W\u0142a\u015bciwie to nie musia\u0142, ale stwierdzili\u015bmy, \u017ce pedagogicznie b\u0119dzie zostawi\u0107 mu chocia\u017c symboliczne obowi\u0105zki. Z drugiej strony, co pies komu winny, \u017ceby go zostawia\u0107 pod tak\u0105 iluzoryczn\u0105 opiek\u0105? Jak wiadomo, nasz pies jest zwierzakiem specjalnej troski i opieka nie sprowadza si\u0119 do wrzucenia co jaki\u015b czas czego\u015b do miski i okresowego wypuszczenia czworonoga za drzwi. Jest du\u017co bardziej skomplikowanie i odpowiedzialnie. Ostatecznie, \u017ceby lepiej zabezpieczy\u0107 psiakowi warunki prze\u017cycia, przeprowadzi\u0142em stosown\u0105 rozmow\u0119 z Ma\u0142gosi\u0105, bardziej ufaj\u0105c jej instynktowi opieku\u0144czemu, ni\u017c roztrzepanej g\u0142owie Patryka. Nie wiem czy dzi\u0119ki temu, ale pies prze\u017cy\u0142 i zastali\u015bmy go w ca\u0142kiem dobrym zdrowiu. Punkty dla m\u0142odziak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Tak wi\u0119c dzi\u0119ki o\u015blemu uporowi M\u0142odego, polecieli\u015bmy do Ameryki sami i mieli\u015bmy bite dwa tygodnie \u015bwi\u0119tego spokoju. Nie tylko bez obcych dzieci, ale jeszcze dodatkowo bez w\u0142asnego. Odwykli\u015bmy od takich warunk\u00f3w i przez chwil\u0119 by\u0142o troch\u0119 dziwnie. Jednak filozoficznie podchodz\u0105c do tematu skonstatowa\u0142em, \u017ce pewien okres w \u017cyciu si\u0119 po prostu sko\u0144czy\u0142. Dzieciak zaczyna doro\u015ble\u0107 i to, \u017ce nie b\u0119dzie ju\u017c z nami je\u017adzi\u0142 na wakacje, jest tylko pierwsz\u0105 z wielu powa\u017cnych zmian, kt\u00f3re nas czekaj\u0105 w nadchodz\u0105cym czasie. \u017beby jednak na pierwszy raz nie traci\u0107 go ca\u0142kiem z oczu na dwa tygodnie, Iwonka niemal codziennie wywo\u0142ywa\u0142a go przez Skype i przynajmniej z grubsza sprawdza\u0142a, czy sprawy tocz\u0105 si\u0119 we w\u0142a\u015bciwym kierunku. Ja z kolei zagl\u0105da\u0142em w kamery monitoringu, kt\u00f3re mamy na domu, \u017ceby si\u0119 upewni\u0107, czy wszystko jest na swoim miejscu i nie wida\u0107 dymu ani ognia. Chyba nic z\u0142ego si\u0119 nie dzia\u0142o. W ka\u017cdym razie nic, po czym zosta\u0142by widoczny \u015blad.<\/span><\/p>\n

Nasz pobyt w Meksyku musieli\u015bmy zacz\u0105\u0107 od przestawienia si\u0119 na tamtejszy czas. Bite 7 godzin. Wprawdzie po locie na zach\u00f3d jet lag nie jest tak dokuczliwy, jak przy odwrotnym kierunku, ale tyle godzin i tak daje si\u0119 we znaki. \u017beby nam troch\u0119 ul\u017cy\u0107, po dw\u00f3ch dniach pobytu, stan Quintana Roo, w kt\u00f3rym przebywali\u015bmy, wprowadzi\u0142 sobie na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 (niezale\u017cnie od reszty kraju) czas letni. Miejscowym spowodowa\u0142o to kompletny bajzel, ale nam zosta\u0142o ju\u017c tylko 6 godzin do przeskoczenia. Ku naszemu zdziwieniu, w hotelu nie spos\u00f3b by\u0142o us\u0142ysze\u0107 s\u0142owa po hiszpa\u0144sku. Wszyscy go\u015bcie i ca\u0142a obs\u0142uga m\u00f3wili wy\u0142\u0105cznie po angielsku. Zaj\u0119\u0142o nam jakie\u015b dwa dni, \u017ceby zrozumie\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bciwie przebywamy w eksterytorialnej strefie ameryka\u0144skiej. Je\u015bli w hotelu byli jacykolwiek go\u015bcie spoza USA i Kanady, to chyba tylko my. Zreszt\u0105 z tego powodu co jaki\u015b czas byli\u015bmy zalewani jednostajnym potokiem ameryka\u0144skiego j\u0119zyka (bo na pewno nie angielskiego). Do g\u0142owy nikomu nie przysz\u0142o, \u017ce w hotelu mog\u0105 przebywa\u0107 \u201eobcy\u201d. Kiedy poma\u0142u t\u0142umaczyli\u015bmy, \u017ce jeste\u015bmy Polakami, to odpowied\u017a by\u0142a zawsze taka sama: no dobra, jeste\u015bcie Polacy, ale z jakiego stanu?… Z Polski?! Z tej prawdziwej Polski, gdzie\u015b tam za oceanem???!!! Chyba nam nie dowierzali. C\u00f3\u017c, je\u015bli si\u0119 nad tym lepiej zastanowi\u0107, to oni lec\u0105 na wakacje do Meksyku, jak my do Bu\u0142garii. Bo nawet nie do Egiptu. Maj\u0105 blisko, ciep\u0142o i wygodnie. Dobr\u0105 stron\u0105 tego uk\u0142adu by\u0142o to, \u017ce go\u015bcie z USA wymuszaj\u0105 pewien standard hotelu i faktycznie nie by\u0142o si\u0119 za bardzo czego czepi\u0107. Gorsz\u0105 stron\u0105 by\u0142y ceny wszystkiego na Jukatanie \u2013 w\u0142a\u015bciwie obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 walut\u0105 jest dolar ameryka\u0144ski, a kwoty s\u0105 dostosowane do ameryka\u0144skich kieszeni. Wprawdzie nie za cz\u0119sto musieli\u015bmy za co\u015b p\u0142aci\u0107, ale i tak ceny potrafi\u0142y nas zaskoczy\u0107. Za to do pewnych udogodnie\u0144 hotelu przywykli\u015bmy natychmiast. Znana z hoteli ca\u0142ego \u015bwiata codzienna walka o r\u0119czniki i le\u017caki tu praktycznie nie mia\u0142a miejsca. A ju\u017c w szczeg\u00f3lno\u015bci w tej naszej cz\u0119\u015bci hotelu. Przez calutki dzie\u0144 w kilku miejscach wok\u00f3\u0142 basenu le\u017ca\u0142y r\u0119czniki pla\u017cowe w pe\u0142nej obfito\u015bci \u2013 ka\u017cdy bierze ile ma ochot\u0119 i kiedy ma ochot\u0119. Nie ma wstawania o 6 rano (przed Niemcami), \u017ceby sobie zaj\u0105\u0107 le\u017cak i parasol. Po prostu s\u0105 wolne. Na pla\u017cy ca\u0142y czas, nad basenem prawie ca\u0142y czas. Pok\u00f3j sprz\u0105tany dwa razy dziennie i zawsze wtedy, kiedy nas nie ma. Indywidualny room-serwis na telefon \u2013 24\/7. To si\u0119 akurat przyda\u0142o, bo przed ka\u017cd\u0105 ca\u0142odniow\u0105 wycieczk\u0105 o 4 rano przynoszono nam do pokoju lekkie \u015bniadanko. Czego by\u015b nie chcia\u0142, to nikt nie pi\u0119trzy problem\u00f3w, tylko ka\u017cdy je rozwi\u0105zuje. Po prostu wy\u017cszy poziom hotelarstwa. \u017beby go\u015bciom pokroju przeci\u0119tnego Amerykanina u\u0142atwi\u0107 pobyt w hotelu, codziennie dostarczana by\u0142a gazetka hotelowa, w kt\u00f3rej by\u0142o napisane co, gdzie i kiedy nast\u0119pnego dnia, plus uwagi praktyczne: np. jak si\u0119 ubra\u0107 do kt\u00f3rej restauracji, \u017ceby nie wyj\u015b\u0107 na buraka. Ca\u0142kiem szczeg\u00f3\u0142owo. Istotnie pomocne i chyba skutkiem tego Amerykanie (w wi\u0119kszo\u015bci) faktycznie wygl\u0105dali ca\u0142kiem porz\u0105dnie i schludnie \u2013 zupe\u0142nie jak nie Amerykanie.<\/span><\/p>\n

\"Hotel<\/a>
Hotel Now Jade Riviera Cancun<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

W \u017cyciu hotelowym po\u0142apali\u015bmy si\u0119 ca\u0142kiem szybko, a problemem by\u0142o tylko mn\u00f3stwo restauracji i bar\u00f3w otwartych w r\u00f3\u017cnych porach. Do wyboru: restauracja og\u00f3lna z bufetem i a la carte: francuska, meksyka\u0144ska, w\u0142oska, chi\u0144ska i modern. Do tego bary alkoholowo-drinkowe (doskona\u0142e mojito) i osobne przek\u0105skowe. Tak generalnie, to mo\u017cna by chyba nie przestawa\u0107 \u017cre\u0107 i chla\u0107 nawet na chwil\u0119. Co\u015b potwornego. Akurat kto, jak kto, ale otyli na og\u00f3\u0142 Amerykanie (i ja te\u017c) powinni takie hotele omija\u0107 z daleka. Nie omijaj\u0105. Byli\u015bmy zreszt\u0105 \u015bwiadkami naprawd\u0119 dramatycznych scen. Na samym pocz\u0105tku, sprawdzaj\u0105c co i gdzie mo\u017cna oszama\u0107, zapu\u015bcili\u015bmy si\u0119 do baru z \u201eprzek\u0105skami\u201d nad tym og\u00f3lnym basenem dla wszystkich. Tam akurat nie by\u0142o bufetu i trzeba by\u0142o zam\u00f3wi\u0107. Niestety miewam z tym problemy, bo nawet polskie menu bywa dla mnie tajemnicze, a ju\u017c w ameryka\u0144skiej odmianie j\u0119zyka angielskiego to prawdziwa zagadka. W\u0142a\u015bciwie z nazw da\u0144 w karcie stara\u0142em si\u0119 wy\u0142apa\u0107 jedynie nazwy g\u0142\u00f3wnych sk\u0142adnik\u00f3w oraz czy bardzo pikantne, bo co to dok\u0142adnie jest i jak przyrz\u0105dzone, to ju\u017c by\u0142o poza moim zasi\u0119giem. No wi\u0119c wyszuka\u0142em co\u015b z wo\u0142owiny i grilla (niby chudsze), a Iwonka jakie\u015b owoce morza.\u00a0 \u017beby unikn\u0105\u0107 nieporozumie\u0144, pokaza\u0142em kelnerowi palcem w karcie (pewnie pomy\u015bla\u0142, \u017ce jeste\u015bmy niemowami) i czekamy. Ko\u0142o nas st\u00f3\u0142 obsadzony dooko\u0142a Ameryka\u0144cami i zastawiony \u017carciem dos\u0142ownie obciekaj\u0105cym t\u0142uszczem \u2013 hamburgery o wysoko\u015bci 20cm (nadziane na patyczek, \u017ceby si\u0119 nie rozlecia\u0142y), stosy frytek, sosy, majonezy. Za to sa\u0142atek czy warzyw w\u0142a\u015bciwie wcale. Starszej pani z bardzo powa\u017cn\u0105 tusz\u0105 kelner przyni\u00f3s\u0142 takiego w\u0142a\u015bnie hamburgera i kilo frytek oblanych majonezem. My\u015bl\u0119 sobie \u2013 powinna zje\u015b\u0107 li\u015b\u0107 sa\u0142aty z sosem winegret, a nie kanapk\u0119 typu dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy kalorii w jednym gryzie. Nie podziela\u0142a moich obiekcji, bo w dwie minuty wysprz\u0105ta\u0142a talerze, wydoi\u0142a piwsko, z\u017car\u0142a puchar lod\u00f3w oblanych czekolad\u0105 i o zgrozo \u2013 zacz\u0119\u0142a si\u0119 poma\u0142u gramoli\u0107 na elektryczny w\u00f3zeczek, kt\u00f3ry mia\u0142a ustawiony za krzes\u0142em. Z pomoc\u0105 pozosta\u0142ych biesiadnik\u00f3w usadowi\u0142a si\u0119 na mechanicznym rumaku (s\u0142ysza\u0142em, jak st\u0119ka\u0142) i z cichym szumem odjecha\u0142a pochylni\u0105. Matko! Tymczasem kelner przyni\u00f3s\u0142 nasze \u201edietetyczne\u201d potrawy. Iwonki owoce morza pogrzebane pod ha\u0142d\u0105 frytek oblan\u0105 roztopionym \u017c\u00f3\u0142tym serem cheddar. Moja wo\u0142owina z grilla okaza\u0142a si\u0119 wo\u0142owymi \u017ceberkami. Na oko t\u0142uste, jak wyciek ropy naftowej. Mimo wszystko pr\u00f3buj\u0119 je\u015b\u0107. Nic z tego. Nie da si\u0119. Po prostu tak t\u0142uste, \u017ce niejadalne. Czym oni karmili t\u0119 krow\u0119?! Smalcem? Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce trafi\u0142 mi si\u0119 jaki\u015b odpad, ale patrzymy, \u017ce przy s\u0105siednich stolikach identyczne \u017ceberka ludzie (Amerykanie) posuwaj\u0105, jakby to by\u0142a czysta szynka. Poprzewraca\u0142em wszystko na talerzu, \u017ceby wygl\u0105da\u0142o \u017ce jedzone, od Iwonki wci\u0105gn\u0105\u0142em dwie krewetki wygrzebane spod frytek i chodu! Wi\u0119cej nasza noga w tym barze nie postan\u0119\u0142a. Na szcz\u0119\u015bcie w pozosta\u0142ych przybytkach gastronomii by\u0142o tak\u017ce normalne jedzenie poza ameryka\u0144skim. I to ca\u0142kiem dobre.<\/span><\/p>\n

Na drugi dzie\u0144 do hotelu przyby\u0142a pani rezydentka, co nas bardzo interesowa\u0142o, gdy\u017c chcieli\u015bmy zapisa\u0107 si\u0119 na wycieczki. Przecie\u017c nie b\u0119dziemy przez dwa tygodnie siedzieli i \u017carli, bo zejdziemy nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105. Przynajmniej ja. Po d\u0142u\u017cszej naradzie wybrali\u015bmy cztery ca\u0142odniowe wycieczki podzielone odpowiednio mi\u0119dzy zabytki Maj\u00f3w, pi\u0119kno przyrody Jukatanu i wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 kultur\u0119 ludzi zamieszkuj\u0105cych p\u00f3\u0142wysep. Poniewa\u017c wycieczki s\u0105 organizowane przez miejscowych operator\u00f3w, to ceny lekko kosmiczne, bo oczywi\u015bcie dopasowane do Amerykan\u00f3w. W duchu ucieszy\u0142em si\u0119, \u017ce Patryk zosta\u0142 w domu, bo trzeba by to wszystko mno\u017cy\u0107 przez trzy, a tak tylko przez dwa… Jedyna wada wycieczek taka, \u017ce z hotelu trzeba wyje\u017cd\u017ca\u0107 przed \u015bwitem. Na szcz\u0119\u015bcie dla nas nawet godzina 4 rano, to by\u0142a dziesi\u0105ta przed po\u0142udniem polskiego czasu. P\u00f3ki co i tak budzili\u015bmy si\u0119 w \u015brodku nocy, wi\u0119c nie by\u0142o problemu.<\/span><\/p>\n

Czy mo\u017cna jeszcze doda\u0107 co\u015b o samym hotelu, zanim napisz\u0119 czego dowiedzieli\u015bmy si\u0119 w trakcie wycieczek? Ano mo\u017cna. W pierwszych dniach naszego pobytu, w hotelu mia\u0142o miejsce zdarzenie specjalne \u2013 \u015bwi\u0119to ameryka\u0144skiego sportu, najs\u0142ynniejszy mecz \u015bwiata: XLIX Super Bowl. W istocie to ostatnie spotkanie kolejki NFL czyli fina\u0142 rozgrywek futbolu ameryka\u0144skiego – mecz o mistrzostwo USA. Cho\u0107by\u015bmy zupe\u0142nie nie chcieli o tym nic wiedzie\u0107, to nie by\u0142o takiego sposobu. Przygotowania zacz\u0119\u0142y si\u0119 od rana. Ca\u0142y hotel zosta\u0142 obwieszony flagami i god\u0142ami graj\u0105cych zespo\u0142\u00f3w. Rozstawiono dmuchane postacie zawodnik\u00f3w (ze dwa razy wi\u0119ksze od cz\u0142owieka), wsz\u0119dzie sta\u0142o\/wisia\u0142o\/le\u017ca\u0142o co\u015b maj\u0105cego zwi\u0105zek z meczem. Ca\u0142y obszar og\u00f3lnego basenu \u2013 najwi\u0119ksza przestrze\u0144 w hotelu zosta\u0142a zamieniona na wielk\u0105 stref\u0119 kibica. Wysoko na \u015bcianie jednego ze skrzyde\u0142 hotelu umieszczono trzy wielkie telebimy. Pozamykali wi\u0119kszo\u015b\u0107 bar\u00f3w i ca\u0142e ich wyposa\u017cenie (grille tradycyjne i elektryczne, sto\u0142y, lady, zastawy) zosta\u0142o rozstawione wok\u00f3\u0142 basenu. Przypomina\u0142o to pospolite ruszenie \u2013 w przygotowania zaanga\u017cowany by\u0142 absolutnie ca\u0142y personel hotelu. Niewiele wiem o sportowej stronie tego wydarzenia, s\u0142ysza\u0142em jednak to i owo o stronie biznesowej i\u2026 kulinarnej. Statystycznie tego dnia Amerykanie przed telewizorami zjedz\u0105 miliard (1\u00a0000\u00a0000\u00a0000!) skrzyde\u0142ek, wypij\u0105 50 milion\u00f3w litr\u00f3w piwa i zagryz\u0105 to czterema tysi\u0105cami ton popcornu. Mecz obejrzy \u015brednio 115 milion\u00f3w widz\u00f3w, z czego 8 milion\u00f3w specjalnie na t\u0119 okazj\u0119 kupi nowy telewizor. Gospodarka stanu Arizona, gdzie odbywa si\u0119 mecz, dzi\u0119ki najazdowi kibic\u00f3w zyska dodatkowe p\u00f3\u0142 miliarda dolar\u00f3w. Specjalnie na przerw\u0119 w meczu najwi\u0119ksze koncerny \u015bwiata przygotuj\u0105 absolutnie wyj\u0105tkowe reklamy \u2013 prawdziwe arcydzie\u0142a sztuki reklamowej, za kt\u00f3rych jednorazow\u0105 emisj\u0119 zap\u0142ac\u0105 po 4,5 miliona dolar\u00f3w za ka\u017cde 30 sekund. Jednym s\u0142owem \u2013 b\u0119dzie si\u0119 dzia\u0142o.<\/span><\/p>\n

Powy\u017csze liczby s\u0105 naprawd\u0119 imponuj\u0105ce, a hotel by\u0142 pe\u0142ny Amerykan\u00f3w, wi\u0119c obs\u0142uga nie mog\u0142a si\u0119 opieprza\u0107, \u017ceby wyrobi\u0107 \u015bredni\u0105 (przynajmniej kulinarn\u0105). My\u015bl\u0119, \u017ce stan\u0119li na wysoko\u015bci zadania \u2013 \u017carcia na wolnym powietrzu by\u0142o tyle, \u017ce faktycznie potrzebna by\u0142a armia wyg\u0142odnia\u0142ych, grubych Amerykan\u00f3w, \u017ceby to ze\u017cre\u0107. Sami nie bardzo mogli\u015bmy co\u015b znale\u017a\u0107 na kolacj\u0119 w opustosza\u0142ym hotelu, wi\u0119c si\u0142\u0105 rzeczy udali\u015bmy si\u0119 na mecz. Tym razem, dla odmiany, skrzyde\u0142ka i hamburgery (wzi\u0105\u0142em same kotleciki) by\u0142y naprawd\u0119 \u015bwietne. Dodatkowo mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 r\u00f3\u017cne ciekawe sa\u0142atki. W sumie ca\u0142kiem fajne jedzenie, tylko trzeba uwa\u017ca\u0107, \u017ceby ci\u0119 nie stratowali lub przynajmniej nie oblali piwem w razie zdobycia punktu przez jedn\u0105 z dru\u017cyn…<\/span><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 2 – rezerwat Sian Ka’an<\/span><\/h4>\n

Nasza pierwsza wycieczka by\u0142a nastawiona na natur\u0119 i przyrod\u0119. Rezerwat Biosfery Sian Ka\u2019an to du\u017cy obszar las\u00f3w namorzynowych, mokrade\u0142, niedost\u0119pnej jukata\u0144skiej d\u017cungli i oblewaj\u0105cego to wszystko dooko\u0142a morza. Pani rezydentka zaznaczy\u0142a, \u017ce wycieczka rzadko si\u0119 odbywa ze wzgl\u0119du na brak wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci ch\u0119tnych. Mieli\u015bmy szcz\u0119\u015bcie, bo by\u0142o ju\u017c niemal pewne, \u017ce najbli\u017csza si\u0119 odb\u0119dzie. Czemu ma\u0142o ch\u0119tnych? Bo po pierwsze: wszyscy chc\u0105 ogl\u0105da\u0107 tylko piramidy Maj\u00f3w, a po drugie na miejsce prowadzi bardzo d\u0142uga i ci\u0119\u017cka droga. Nie zrazili\u015bmy si\u0119 tymi gro\u017abami i o 4 rano siedzieli\u015bmy ju\u017c w busiku zbieraj\u0105cym nielicznych ch\u0119tnych z kilku hoteli. My byli\u015bmy najdalej, wi\u0119c od nas zacz\u0119li i my wstali\u015bmy najwcze\u015bniej. Ostatecznie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ca\u0142a grupa liczy z 10 os\u00f3b. Nam to na r\u0119k\u0119, bo wiadomo \u2013 ma\u0142o uczestnik\u00f3w, atmosfera bardziej kameralna, wi\u0119cej mo\u017cna si\u0119 dowiedzie\u0107 od przewodnika, towarzystwo nie b\u0119dzie si\u0119 roz\u0142azi\u0142o, jak mr\u00f3wki po lesie i nie trzeba b\u0119dzie na kogo\u015b godzin\u0119 czeka\u0107. A to niestety codzienno\u015b\u0107 w tego typu wycieczkach. Naszym przewodnikiem okaza\u0142a si\u0119, od pierwszego wra\u017cenia bardzo sympatyczna pani Justyna. Dosiad\u0142a si\u0119 do nas w miejscowo\u015bci Playa del Carmen, gdzie mieszka. Wycieczk\u0119 mieli\u015bmy w tym momencie w\u0142a\u015bciwie skompletowan\u0105, wi\u0119c maj\u0105c ju\u017c kogo\u015b do m\u0119czenia, zacz\u0119li\u015bmy natychmiast m\u0119czy\u0107 pani\u0105 Justyn\u0119 pytaniami. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie bardzo da\u0142a si\u0119 m\u0119czy\u0107, gdy\u017c natychmiast okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie nale\u017cy do przewodnik\u00f3w-milczk\u00f3w, z kt\u00f3rych trzeba wszystko wyci\u0105ga\u0107 (a trafiaj\u0105 si\u0119 tacy, oj trafiaj\u0105) i sama ochoczo przyst\u0105pi\u0142a do umilania nam drogi opowiadaniem o Meksyku, Majach, samym rezerwacie, do kt\u00f3rego jechali\u015bmy i mn\u00f3stwie innych, ciekawych rzeczy. Szczerze m\u00f3wi\u0105c cz\u0119sto odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce bycie takim pilotem wycieczki to troch\u0119, jak zdawanie egzaminu z wszechwiedzy. Nigdy nie wiadomo, o co tury\u015bci zapytaj\u0105. A potrafi\u0105 pyta\u0107 o takie rzeczy, \u017ce czasem mnie samego zatyka. Pani Justyna by\u0142a jednak przygotowana i nie dawa\u0142a si\u0119 \u0142atwo zagi\u0105\u0107. Kiedy wszyscy troch\u0119 si\u0119 poznali i atmosfera sta\u0142a si\u0119 ju\u017c bardziej towarzyska, opowiedzia\u0142a tak\u017ce troch\u0119 o sobie, swoich przyjacio\u0142ach i s\u0105siadach w Meksyku i r\u00f3\u017cnych osobistych ciekawostkach zwi\u0105zanych z \u017cyciem w obcym kraju. Osobi\u015bcie w\u0142a\u015bnie takich informacji jeste\u015bmy przewa\u017cnie najbardziej ciekawi. Encyklopedyczno-historyczn\u0105 wiedz\u0119 o zwiedzanych miejscach nietrudno znale\u017a\u0107 w internecie w kilka minut. A tego, jak si\u0119 ludziom \u017cyje, co dla nich wa\u017cne, jak postrzegaj\u0105 sw\u00f3j kraj i jego histori\u0119, ju\u017c tak \u0142atwo dowiedzie\u0107 si\u0119 nie da. Potrzebny jest albo jaki\u015b miejscowy do \u201ebadania\u201d, albo kto\u015b mieszkaj\u0105cy jaki\u015b czas na miejscu i zorientowany w lokalnych realiach. Pani Justynka by\u0142a zorientowana. To ju\u017c po\u0142owa udanej wycieczki.<\/span><\/p>\n

Tymczasem jechali\u015bmy komfortowo szerok\u0105, dwupasmow\u0105 drog\u0105 stanow\u0105 i coraz bardziej nurtowa\u0142o mnie pytanie o t\u0119 obiecan\u0105 \u201ed\u0142ug\u0105 i ci\u0119\u017ck\u0105\u201d drog\u0119. Jak wynika\u0142o z mapy w telefonie, na miejsce mieli\u015bmy ju\u017c mniej ni\u017c 50km, a tu tylko r\u00f3wny asfalt i cywilizacja. Gdzie ta dzicz? Pierwszym zwiastunem zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 przygody by\u0142a przesiadka w Tulum do innego busika. Moj\u0105 uwag\u0119 natychmiast zwr\u00f3ci\u0142y grube, terenowe opony, solidne zawieszenie i ochlapany b\u0142otem d\u00f3\u0142 samochodu. Faktycznie rych\u0142o po\u017cegnali\u015bmy si\u0119 z asfaltem, ale nowa droga, cho\u0107 nieszeroka, gruntowa i biegn\u0105ca przez coraz bardziej odludn\u0105 okolic\u0119, by\u0142a nadal ca\u0142kiem r\u00f3wna i pozwala\u0142a na wygodn\u0105 jazd\u0119. Pani Justynka opowiada\u0142a o ciekawych rzeczach, wi\u0119c nie chcia\u0142em si\u0119 upomina\u0107 o obiecane problemy, ale wed\u0142ug mapy na miejsce zosta\u0142o mo\u017ce ze 25km… Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce chyba jakie\u015b strachy na lachy z t\u0105 drog\u0105. Myli\u0142em si\u0119. Kiedy do ko\u0144ca zosta\u0142o mo\u017ce ze 20km, zrozumia\u0142em co pani rezydentka w hotelu mia\u0142a na my\u015bli. D\u017cungla zaatakowa\u0142a nagle z obu stron, droga gwa\u0142townie si\u0119 zw\u0119zi\u0142a, a jej powierzchnia zacz\u0119\u0142a si\u0119 sk\u0142ada\u0107 z samych wielkich dziur, w kt\u00f3rych by\u0142y mniejsze dziury, a w tych jeszcze dziury ca\u0142kiem niedu\u017ce.<\/span><\/p>\n

\"Maja\u0144ska<\/a>
Maja\u0144ska droga<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Rozs\u0105dna pr\u0119dko\u015b\u0107 zmniejszy\u0142a si\u0119 natychmiast do jakich\u015b 5km\/h, cho\u0107 kierowca rajdowiec-ryzykant momentami szala\u0142 prawie 10km\/h, a ze dwa razy zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do 15. Jednak sam sobie ma\u0142o g\u0142owy nie rozbi\u0142 o dach, wi\u0119c natychmiast odpuszcza\u0142. Pani Justynka oznajmi\u0142a, \u017ce przejazd t\u0105 drog\u0105 nazywany jest maja\u0144skim masa\u017cem. Dow\u00f3d na to, \u017ce atrakcyjna nazwa potrafi przy\u0107mi\u0107 istot\u0119 produktu :). Czas nagle zwolni\u0142, a pozosta\u0142e kilka kilometr\u00f3w wyci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 w lot na Ksi\u0119\u017cyc. Na szcz\u0119\u015bcie pani Justyna opowiada\u0142a nadal, odwracaj\u0105c nasz\u0105 uwag\u0119 od wyboj\u00f3w i chyba dzi\u0119ki temu dotrwali\u015bmy do ko\u0144ca. Powiem szczerze: nie czu\u0142em si\u0119 jak po masa\u017cu, tylko jakby mi kto skopa\u0142 ty\u0142ek\u2026 Ale mniejsza o szczeg\u00f3\u0142y. Celem naszej drogi by\u0142a ma\u0142a mie\u015bcina Punta Allen na ko\u0144cu blisko 40-kilometrowego cypla, po kt\u00f3rym w\u0142a\u015bnie przejechali\u015bmy. Zreszt\u0105 innej drogi do mie\u015bciny nie ma. Zapyta\u0142em, co si\u0119 dzieje, jak kto\u015b na przyk\u0142ad ci\u0119\u017cko zachoruje w Punta Allen i potrzebna szybka pomoc lekarska? Ano nic si\u0119 nie dzieje \u2013 ma niefart i tyle. Karetka mo\u017ce dojecha\u0107 tylko na pocz\u0105tek \u201edrogi Maj\u00f3w\u201d. Ewentualnie szybszy b\u0119dzie transport chorego \u0142odzi\u0105, je\u015bli pogoda pozwala, a chory prze\u017cyje. Drogi nie mo\u017cna naprawi\u0107, bo wymaga\u0142oby to u\u017cycia ci\u0119\u017cszego sprz\u0119tu, a takowy nie mo\u017ce wjecha\u0107 na teren \u015bcis\u0142ego rezerwatu. O wylaniu asfaltu ju\u017c nawet mowy nie ma. Spotkali\u015bmy jednak w drodze powrotnej ekip\u0119 naprawcz\u0105: dw\u00f3ch ma\u0142ych ludzik\u00f3w z \u0142opat\u0105 i taczk\u0105. R\u00f3wnie dobrze mogliby kopa\u0107 studni\u0119 \u0142y\u017ceczk\u0105 do herbaty.<\/span><\/p>\n

\"Rezerwat<\/a>
Rezerwat Biosfery Sian Ka’an<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Punta Allen to faktycznie male\u0144ka mie\u015bcina, zapomniana przez ludzi, a nawet przez turyst\u00f3w. Byli\u015bmy tam chyba w tym momencie jedyn\u0105 grup\u0105 zwiedzaj\u0105cych i to niezbyt liczn\u0105. A to b\u0142\u0105d, bo miejsce jest urocze, nieskomercjalizowane, otoczone pi\u0119kn\u0105, dzik\u0105 przyrod\u0105 i turkusowymi wodami Morza Karaibskiego. Pobyt w rezerwacie zacz\u0119li\u015bmy od rejsu \u0142odzi\u0105 wok\u00f3\u0142 cypla i polowania na delfiny. Polowali\u015bmy kamerami i aparatami fotograficznymi. Delfiny by\u0142y umiarkowanie nastawione na wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Jako, \u017ce s\u0105 to zwierzaki dziko \u017cyj\u0105ce na wolno\u015bci (a nie wytresowane w delfinarium), to umowa z nimi nie obejmowa\u0142a efektownych salt w powietrzu, akrobacji zespo\u0142owych, ani jedzenia rybek turystom z r\u0119ki. Po prostu p\u0142ywa\u0142y sobie po wodach laguny i czasem pokaza\u0142y na powierzchni mordk\u0119, czasem tylko p\u0142etw\u0119 grzbietow\u0105, a na og\u00f3\u0142 nic nie pokazywa\u0142y. I tak szacunek dla kierowcy \u0142odzi, \u017ce wiedzia\u0142, gdzie ich szuka\u0107. Po zabawie w ciuciubabk\u0119 z delfinami wewn\u0105trz laguny, op\u0142yn\u0119li\u015bmy ca\u0142y cypel, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 Punta Allen i od strony otwartego morza zacz\u0119li\u015bmy du\u017co trudniejsz\u0105 zabaw\u0119 w chowanego z \u017c\u00f3\u0142wiami. Wolno \u017cyj\u0105ce \u017c\u00f3\u0142wie morskie s\u0105 jedn\u0105 wi\u0119kszych atrakcji Jukatanu. Jednak w\u0142a\u015bnie z powodu swojej popularno\u015bci nie maj\u0105 lekkiego \u017cycia, mimo obj\u0119cia \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 i naprawd\u0119 wysokich kar za jej naruszanie. O ile spor\u0105 p\u0142etw\u0119 grzbietow\u0105 delfina mo\u017cna dostrzec ze znacznej odleg\u0142o\u015bci, to ryjek \u017c\u00f3\u0142wia wychylony na sekund\u0119 w celu nabrania oddechu jest w\u0142a\u015bciwie w og\u00f3le niedostrzegalny. Nasz sternik musia\u0142 si\u0119 naprawd\u0119 nakombinowa\u0107, \u017ceby odszuka\u0107 w wodzie cho\u0107by jednego gada. \u017b\u00f3\u0142wie w og\u00f3le nie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y. \u017bycie up\u0142ywa im na skubaniu trawy morskiej, kt\u00f3r\u0105 to odpowiedzialn\u0105 czynno\u015b\u0107 przerywaj\u0105 sobie \u015brednio raz na cztery minuty w celu zaczerpni\u0119cia oddechu na powierzchni. Jak si\u0119 zdenerwuj\u0105 to cz\u0119\u015bciej, jak s\u0105 zrelaksowane to i godzin\u0119 wytrzymaj\u0105 na jednym wdechu. Te kt\u00f3rych szukali\u015bmy by\u0142y zdecydowanie zrelaksowane. Poma\u0142u tracili\u015bmy ju\u017c nadziej\u0119. Pad\u0142a propozycja, \u017ceby je z lekka zestresowa\u0107, ale nie by\u0142o nawet wiadomo, gdzie dranie s\u0105, a stresuj\u0105c na o\u015blep mogliby\u015bmy niechc\u0105cy zestresowa\u0107 stra\u017cnik\u00f3w rezerwatu, co by nam na zdrowie nie wysz\u0142o. Ostatecznie jeden p\u0142etwiasty, pewnie zniecierpliwiony ha\u0142asem silnika nad g\u0142ow\u0105, zdecydowa\u0142 si\u0119 nam zaprezentowa\u0107, \u017ceby\u015bmy si\u0119 wreszcie odczepili i pop\u0142yn\u0119li gdzie\u015b w choler\u0119 od jego koryta. Kilka b\u0142yskawicznych zdj\u0119\u0107 i \u017c\u00f3\u0142to-br\u0105zowa skorupa z powrotem znikn\u0119\u0142a pod wod\u0105. Jednak si\u0119 uda\u0142o. A satysfakcja niepor\u00f3wnanie wi\u0119ksza, ni\u017c z super-wypasionych zdj\u0119\u0107, ale zrobionych przez szyb\u0119 w oceanarium\u2026<\/span><\/p>\n

\"\u017b\u00f3\u0142w<\/a>
\u017b\u00f3\u0142w morski<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Po tych wyczerpuj\u0105cych emocjach przyszed\u0142 czas na aktywne zwiedzanie rafy koralowej. Dostali\u015bmy maski i p\u0142etwy, a pani Justynka zdecydowanymi, wprawnymi ruchami wywali\u0142a wszystkich za burt\u0119. Ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem boj\u0105cych i niezdecydowanych. Wida\u0107, \u017ce nie robi\u0142a tego pierwszy raz. Jednak plus dla niej, bo po pierwsze: wszyscy mogli podziwia\u0107 morskie \u017cycie, a po drugie, kiedy za ostatnim nieszcz\u0119\u015bnikiem zamkn\u0119\u0142y si\u0119 fale, to sama te\u017c skoczy\u0142a do wody za nami i pilnowa\u0142a, \u017ceby jej si\u0119 podopieczni nie rozp\u0142yn\u0119li po okolicy. Co widzia\u0142em, to nagra\u0142em podwodn\u0105 kamer\u0105 i ka\u017cdy mo\u017ce zobaczy\u0107. Rafy Morza Czerwonego s\u0105 chyba bardziej efektowne, ale tutaj te\u017c by\u0142o fajnie. Snorkelingowali\u015bmy sobie blisko godzin\u0119, woda cieplutka, ale fale by\u0142y ca\u0142kiem spore, co wida\u0107 nawet na podwodnym filmie.<\/span><\/p>\n

\nhttp:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/2015-02_Sian_Kaan.mp4<\/a><\/video><\/div><\/p>\n

<\/center><\/p>\n

Na koniec zacz\u0105\u0142em wr\u0119cz odczuwa\u0107 lekkie objawy choroby morskiej od przewalania si\u0119 po wodnych grzbietach i dolinach. Czas na relaks i odpoczynek. Wida\u0107 do tego samego wniosku doszed\u0142 zarz\u0105d naszej \u0142\u00f3dki, bo pop\u0142yn\u0119li\u015bmy w okolice dzikiej pla\u017cy i zakotwiczyli\u015bmy na przepi\u0119knej, turkusowej wodzie o g\u0142\u0119boko\u015bci mo\u017ce jednego metra. Mo\u017cna by\u0142o wysi\u0105\u015b\u0107, pospacerowa\u0107 sobie po dnie, zrobi\u0107 fotki i podziwia\u0107 z\u0142ot\u0105 pla\u017c\u0119 obramowan\u0105 bujn\u0105, tropikaln\u0105 zieleni\u0105. Bywa\u0142em ju\u017c w \u017cyciu w brzydszych miejscach\u2026<\/span><\/p>\n

\"Turkusowa<\/a>
Turkusowa laguna<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Krajobrazy by\u0142y prawdziw\u0105 duchow\u0105 uczt\u0105, ale po wielu godzinach w samochodzie, na wodzie i w wodzie zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 poma\u0142u domaga\u0107 tak\u017ce uczty czysto fizycznej. Wida\u0107, \u017ce kto\u015b to przewidzia\u0142, bo \u0142\u00f3dka pop\u0142yn\u0119\u0142a z powrotem w stron\u0119 mie\u015bciny Punta Allen, gdzie czeka\u0142 na nas ca\u0142kiem mi\u0142y lunch w barze na pla\u017cy. Po lunchu i op\u0142ukaniu si\u0119 z morskiej wody przyszed\u0142 jeszcze czas na spacer po wiosce. Skromne chatki, kilka niewielkich budynk\u00f3w publicznych i oczywi\u015bcie ko\u015bci\u00f3\u0142ek. Kwestia wiary na tych terenach jest dosy\u0107 specyficzna. Rdzenna ludno\u015b\u0107 czyli Majowie i pozosta\u0142e plemiona india\u0144skie mia\u0142y sw\u00f3j bardzo rozbudowany system wierze\u0144, bog\u00f3w, szaman\u00f3w, obrz\u0119d\u00f3w, tak\u017ce ofiar i czego tam jeszcze. Na to wszystko najechali Hiszpanie, a nie by\u0142y to czasy swob\u00f3d obywatelskich, wolno\u015bci wiary i wyznania i temu podobnych liberalnych bzdur. Jak wiadomo, zamorscy go\u015bcie tward\u0105, zbrojn\u0105 r\u0119k\u0105 radykalnie zaprowadzili katolicyzm. Ka\u017cdy mia\u0142 oczywi\u015bcie wyb\u00f3r: m\u00f3g\u0142 si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107 na jedyny s\u0142uszny \u015bwiatopogl\u0105d lub skoczy\u0107 ze ska\u0142y, \u017ceby oszcz\u0119dzi\u0107 roboty siepaczom kardyna\u0142\u00f3w. Mimo dosy\u0107 jasno sformu\u0142owanych zasad (patrz wy\u017cej), chrystianizowanie miejscowych sz\u0142o opornie. Jak to zwykle zreszt\u0105: diabli wiedz\u0105 czyi bogowie s\u0105 mocniejsi, i kt\u00f3rych bardziej trzeba si\u0119 ba\u0107. Na wszelki wypadek, bezpiecznie jest jednym i drugim co\u015b zanie\u015b\u0107 na o\u0142tarzyk, \u017ceby w razie czego mie\u0107 ty\u0142ek obity blach\u0105 z dw\u00f3ch stron. Zapewne tak\u0105 przezorn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 usi\u0142owali pod\u0105\u017ca\u0107 Indianie, co nie by\u0142o w smak hierarchom. W ko\u0144cu jednak kto\u015b roztropny doszed\u0142 do wniosku, \u017ce zamiast wyrzyna\u0107 ca\u0142e wioski niepokornych ku przestrodze, lepiej b\u0119dzie umiej\u0119tnie na\u0142o\u017cy\u0107 nowy kult na stary i za\u0142atwi\u0107 spraw\u0119 bezkonfliktowo i polubownie. Zreszt\u0105 metoda by\u0142a prze\u0107wiczona ju\u017c wieki wcze\u015bniej przy nawracaniu poga\u0144stwa w Europie. Ca\u0142kiem zgrabnie im to wysz\u0142o, skutek jest jednak taki, \u017ce prym w Ameryce \u0141aci\u0144skiej wiedzie kult maryjny, a posta\u0107 Jezusa pozostaje troch\u0119 na uboczu. Indianie mieli zakodowany w genach najwy\u017cszy szacunek dla kobiety-matki, wi\u0119c pro\u015bciej by\u0142o p\u00f3j\u015b\u0107 tak\u0105 drog\u0105. A wracaj\u0105c z tych dywagacji do ko\u015bci\u00f3\u0142ka w Punta Allen: obiekt wielko\u015bci du\u017cego pokoju, jednoizbowy, stoj\u0105cy praktycznie na pla\u017cy (odsy\u0142am do zdj\u0119\u0107: 2015-03-02 godz. 15:05). W miejscu o\u0142tarza i zako\u0144cze\u0144 \u201enaw bocznych\u201d du\u017ce okna, za kt\u00f3rymi jak na d\u0142oni wida\u0107 pla\u017c\u0119, turkusowe morze i palmy. Chyba nawet gdybym by\u0142 fanatykiem religijnym, to mia\u0142bym wielkie problemy, \u017ceby w takim miejscu skupi\u0107 my\u015bli na \u017cyciu wiecznym itp. Przecie\u017c raj wida\u0107 za oknem i \u017ceby si\u0119 tam dosta\u0107 wystarczy zrobi\u0107 par\u0119 krok\u00f3w, zamiast prze\u017cywa\u0107 ca\u0142ego \u017cycia w ub\u00f3stwie, modlitwie i pokorze\u2026 Nie mam poj\u0119cia, jak Konkwistadorzy ogarn\u0119li takie zagadnienia\u2026<\/span><\/p>\n

\"Ko\u015bci\u00f3\u0142ek<\/a>
Ko\u015bci\u00f3\u0142ek w Punta Allen<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Pozosta\u0142o nam ju\u017c tylko w odwrotnej kolejno\u015bci przeby\u0107 etapy maja\u0144skiej drogi z dziczy z powrotem do cywilizacji. Ja wiem, czy ta dzicz taka dzika i z\u0142a? Ludzie \u017cyj\u0105 poma\u0142u, robi\u0105 i posiadaj\u0105, to co jest do \u017cycia faktycznie potrzebne, nie goni\u0105 na zab\u00f3j za kolejnymi, ambitnymi, wymy\u015blonymi, wirtualnymi celami i planami. W zgodzie z natur\u0105. Nie maj\u0105 fejsa ani neta, ale maj\u0105 pogodny nastr\u00f3j od rana. C\u00f3\u017c, wszystko ma lepsze i gorsze strony\u2026<\/span><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 2 – Tulum, Akumal i Chichen Itza<\/span><\/h4>\n

Kolejny dzie\u0144 odpoczynku w hotelu min\u0105\u0142 szybko i nast\u0119pnego poranka o 5:00 stawili\u015bmy si\u0119 w recepcji gotowi na now\u0105 przygod\u0119. G\u0142\u00f3wnym celem tej wycieczki by\u0142o stanowisko archeologiczne w Tulum. W pobli\u017cu obecnej miejscowo\u015bci Tulum, nad brzegiem Morza Karaibskiego wznosi si\u0119 wysoki wapienny klif, z kt\u00f3rego rozci\u0105ga si\u0119 pi\u0119kny i rozleg\u0142y widok ma morze i wschody s\u0142o\u0144ca nad wod\u0105. Widok musia\u0142 wpa\u015b\u0107 w oko ju\u017c komu\u015b dawno temu, bo Majowie wybudowali na klifie osad\u0119, kt\u00f3r\u0105 nazywali Zama. Miejsce by\u0142o bardzo dobre, bo poza walorami estetycznymi, mia\u0142o wielkie zalety praktyczne. Od strony morza dost\u0119pu strze\u017ce rafa, kt\u00f3rej ostre, podwodne kraw\u0119dzie rozedr\u0105 dno ka\u017cdej jednostki p\u0142ywaj\u0105cej a potem sam klif. W rafie w jednym tylko miejscu Majowie wyr\u0105bali przerw\u0119, \u017ceby zapewni\u0107 dost\u0119p do portu i tym samym uczyni\u0107 z osady o\u015brodek handlowy. Aby zapewni\u0107 sobie ochron\u0119 od strony l\u0105du otoczyli ca\u0142e miejsce kamiennym murem na bazie prostok\u0105ta, kt\u00f3rego jednym bokiem by\u0142 klif, a pozosta\u0142e trzy stanowi\u0142 wysoki mur obronny o \u0142\u0105cznej d\u0142ugo\u015bci blisko 800m. Oczywi\u015bcie przestrze\u0144 na klifie wewn\u0105trz muru obronnego by\u0142a zarezerwowana dla elity. Teren starannie zagospodarowano, powsta\u0142y tam okaza\u0142e kamienne domostwa, pa\u0142acyk, \u015bwi\u0105tynie r\u00f3\u017cnych b\u00f3stw itd. Ca\u0142e towarzycho, kt\u00f3re w pocie czo\u0142a to wszystko wybudowa\u0142o i potem tyra\u0142o na utrzymanie zamieszkuj\u0105cej \u015bmietanki, mieszka\u0142o oczywi\u015bcie poza murami, w d\u017cungli lub na jej skraju, w palmowych sza\u0142asach. Trzymane w szachu przez gniewnych bog\u00f3w, gotowych pokara\u0107 ka\u017cdego, kto podpadnie g\u0142\u00f3wnemu kap\u0142anowi. Brzmi znajomo? Faktycznie niekoniecznie wiele si\u0119 od tamtych czas\u00f3w gdzieniegdzie zmieni\u0142o.<\/span><\/p>\n

\"\u015awi\u0105tynia<\/a>
\u015awi\u0105tynia Wiatru<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Pani pilotka (tym razem pani Paulina) zrobi\u0142a nam wprowadzenie teoretyczne na pocz\u0105tku wycieczki, \u017ceby\u015bmy mniej-wi\u0119cej wiedzieli co ogl\u0105damy i nast\u0119pnie rozs\u0105dnie da\u0142a nam czas wolny na zwiedzanie osady, \u017ceby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 wi\u0119cej czasu na to, co bardziej go interesuje. Oczywi\u015bcie zwiedzali\u015bmy jedynie cz\u0119\u015b\u0107 wewn\u0105trz mur\u00f3w obronnych, bo z cz\u0119\u015bci poza murami li\u015b\u0107 na li\u015bciu nie zosta\u0142\u2026 Nawet z tego, co zosta\u0142o do naszych czas\u00f3w wida\u0107, \u017ce by\u0142y tam okaza\u0142e budowle. Wybudowanie samego muru obronnego ze \u015bredniej wielko\u015bci kamieni, o wysoko\u015bci i grubo\u015bci 5m i d\u0142ugo\u015bci ponad 700m to kosmiczne zadanie. A wszystko go\u0142ymi r\u0105czkami. Owszem by\u0142o do dyspozycji tulu niewolnik\u00f3w, ilu wrog\u00f3w uda\u0142o si\u0119 \u017cywcem z\u0142apa\u0107, ale przecie\u017c to te\u017c nie by\u0142y roboty. Poza tym trzeba by\u0142o ich karmi\u0107. Cho\u0107 przewa\u017ca teoria, \u017ce taniej by\u0142o \u0142apa\u0107 nowych, ni\u017c porz\u0105dnie karmi\u0107 starych\u2026 Jednak to fart, \u017ce cz\u0142owiek nie urodzi\u0142 si\u0119 w z\u0142ym miejscu i z\u0142ym czasie. Nasze problemy troch\u0119 bledn\u0105 przy losie tysi\u0119cy niewolnik\u00f3w, kt\u00f3rzy dygali g\u0142azy od rana a\u017c do szybkiej \u015bmierci z g\u0142odu. W Tulum mo\u017cna nacieszy\u0107 oczy (i obiektyw) zar\u00f3wno ca\u0142kiem nie\u017ale zachowanymi budowlami Maj\u00f3w zgromadzonymi na niezbyt wielkim obszarze, jak i pi\u0119knym krajobrazem klifu nad b\u0142\u0119kitnymi wodami i malowniczej \u015bwi\u0105tyni wiatru stoj\u0105cej na samej kraw\u0119dzi. Niestety ca\u0142y obszar roi si\u0119 od turyst\u00f3w wszelkiej ma\u015bci i kszta\u0142tu. To ju\u017c nie odludna mie\u015bcina na ko\u0144cu niedost\u0119pnego cypla, to turystyczne mrowisko\u2026<\/span><\/p>\n

\"Strefa<\/a>
Strefa archeologiczna Tulum<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Po zwiedzeniu strefy archeologicznej Tulum, mieli\u015bmy w planie jeszcze du\u017co bardziej relaksuj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dnia: nurkowanie z \u017c\u00f3\u0142wiami w Akumal. Akumal to niewielkie miasteczko podzielone na dwie cz\u0119\u015bci szerok\u0105, dwupasmow\u0105 drog\u0105 stanow\u0105 nr 307. W g\u0142\u0119bi l\u0105du, w kilku kwarta\u0142ach niezbyt okaza\u0142ych budynk\u00f3w mieszkaj\u0105 miejscowi \u2013 czyli obs\u0142uga ruchu turystycznego. Od strony morza \u2013 o\u015brodek hotelowy i sport\u00f3w wodnych wok\u00f3\u0142 sporej, malowniczej zatoki. Nasz\u0142o mnie tu pewne skojarzenie, do dopiero co zwiedzonej osady Maj\u00f3w. Naprawd\u0119 zupe\u0142nie nic si\u0119 nie zmieni\u0142o od tamtego czasu? Ano chyba nic. Zamo\u017cni wa\u0142koni\u0105 si\u0119 nad morzem, niezamo\u017cni k\u0142\u0119bi\u0105 si\u0119 w d\u017cungli i tyraj\u0105 na wszystkich. Trzeba mie\u0107 farta, \u017ceby si\u0119 urodzi\u0107 po w\u0142a\u015bciwej stronie drogi\u2026 Poniewa\u017c znowu mieli\u015bmy p\u0142ywa\u0107 z maskami, rurkami i p\u0142etwami, to \u015bwiat\u0142e kierownictwo przej\u0119\u0142a od razu pani Justynka, kt\u00f3ra ku naszej rado\u015bci powita\u0142a nas w Akumal. Jako, \u017ce by\u0142o nas wi\u0119cej, to pani Justynie towarzyszy\u0142 jeszcze drugi instruktor \u2013 rodowity W\u0142och, kt\u00f3ry wida\u0107 te\u017c pob\u0142\u0105dzi\u0142 do Meksyku. Tym razem przeszli\u015bmy ostre szkolenie, bo mieli\u015bmy p\u0142ywa\u0107 w bardzo p\u0142ytkiej wodzie zatoki (mo\u017ce troch\u0119 g\u0142\u0119biej ni\u017c do pasa), a absolutnie nie wolno nawet dotkn\u0105\u0107 dna. Dno zatoki poro\u015bni\u0119te jest cherlaw\u0105 trawk\u0105 morsk\u0105 i to powoduje, \u017ce pas\u0105 si\u0119 na nim znane nam ju\u017c \u017c\u00f3\u0142wie. Cho\u0107 te\u017c \u017cyj\u0105 na wolno\u015bci, to du\u017co \u0142atwiej spotka\u0107 je i odszuka\u0107 na p\u0142ytkiej wodzie zatoki, ni\u017c na otwartym morzu, jak w rezerwacie Sian Ka\u2019an. Tak wi\u0119c tutejsze \u017c\u00f3\u0142wie by\u0142y jednak zwi\u0105zane umow\u0105: mia\u0142y by\u0107 i ju\u017c. Pani Justyna wspomnia\u0142a jeszcze, \u017ce jak b\u0119dziemy mieli du\u017ce szcz\u0119\u015bcie, to jest szansa na ekstra-premi\u0119 \u2013 mo\u017cna czasem spotka\u0107 p\u0142aszczk\u0119. Nie by\u0142em do ko\u0144ca pewny, czy mam ochot\u0119 na t\u0119 premi\u0119, bo przed oczami stan\u0105\u0142 mi s\u0142ynny Crocodile Hunter (Steve Irwin) \u2013 znany z Animal Planet i Discovery australijski podr\u00f3\u017cnik. Go\u015b\u0107 by\u0142 obro\u0144c\u0105 przyrody, odkrywc\u0105 nowego gatunku \u017c\u00f3\u0142wia :), przyrodnikiem i do\u015bwiadczonym nurkiem, a mimo to p\u0142aszczka u\u015bmierci\u0142a go jednym uk\u0142uciem kolca ogonowego. Przed obiektywem kamery, w obecno\u015bci ekipy telewizyjnej. W sumie bez premii te\u017c mo\u017cna si\u0119 obej\u015b\u0107, nie?<\/span><\/p>\n

\"\u017b\u00f3\u0142w<\/a>
\u017b\u00f3\u0142w z rybkami<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Nie mia\u0142em za wiele czasu na te rozmy\u015blania, bo jak ju\u017c wspomnia\u0142em, pani Justynka nie tolerowa\u0142a ciapowatych turyst\u00f3w. Energicznie pogoni\u0142a nas po pla\u017cy i chwil\u0119 potem ju\u017c unosili\u015bmy si\u0119 na wodzie. Oczywi\u015bcie obowi\u0105zkowo w kapokach, \u017ceby mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce nie podepczemy \u017c\u00f3\u0142wiom obiadu. Grupa podzieli\u0142a si\u0119 na bardziej do\u015bwiadczonych, kt\u00f3rzy pop\u0142yn\u0119li z makaroniarzem i pata\u0142ach\u00f3w (to my), kt\u00f3rymi lito\u015bciwie zaopiekowa\u0142a si\u0119 pani Justyna. Tym razem rzeczywi\u015bcie nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo szuka\u0107. Nie ma to, jak micha podstawiona pod nos \u2013 na podwodnej \u0142\u0105ce co kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w urz\u0119dowa\u0142 skorupiasty. Ponownie udokumentowa\u0142em wszystko podwodn\u0105 kamer\u0105 \u2013 odsy\u0142am do filmu, bo nie ma sensu opisywa\u0107 tego, co mo\u017cna zobaczy\u0107. Przez p\u00f3\u0142 godziny uda\u0142o nam si\u0119 spotka\u0107 sporo \u017c\u00f3\u0142wi i ju\u017c zbierali\u015bmy si\u0119 w stron\u0119 brzegu, kiedy co\u015b mnie podkusi\u0142o i zacz\u0105\u0142em dopytywa\u0107 pani\u0105 Justynk\u0119 o p\u0142aszczki. Mia\u0142 by\u0107 taki \u017cart, ale pani Justyna si\u0119 na nim nie pozna\u0142a, bo nie min\u0119\u0142o p\u00f3\u0142 minuty, kiedy zacz\u0119\u0142a mi dawa\u0107 energiczne znaki, \u017cebym do niej podp\u0142yn\u0105\u0142. S\u0142owo cia\u0142em si\u0119 sta\u0142o: we wskazanym miejscu na dnie le\u017ca\u0142a lekko zagrzebana w piachu du\u017ca p\u0142aszczka. Zapomniawszy o swoich obawach podp\u0142yn\u0105\u0142em blisko i zacz\u0105\u0142em filmowa\u0107, bo kto mi potem uwierzy? Chyba za bardzo si\u0119 rozentuzjazmowa\u0142em i wymachiwa\u0142em ko\u0144c\u00f3wkami w wodzie, bo p\u0142aszczka ewidentnie zaniepokojona, \u017ce kto\u015b jej odwala pajacyka nad g\u0142ow\u0105, oderwa\u0142a si\u0119 od dna i ruszy\u0142a przed siebie. Jak na z\u0142o\u015b\u0107 prosto w moj\u0105 stron\u0119. Ostatecznie przep\u0142yn\u0119\u0142a tu\u017c pode mn\u0105 ci\u0105gn\u0105c za sob\u0105 d\u0142ugi ogon. Powiem szczerze: cho\u0107 patrzy\u0142em z odleg\u0142o\u015bci kilkudziesi\u0119ciu centymetr\u00f3w nie dostrzeg\u0142em \u017cadnego \u015bmierciono\u015bnego kolca i na filmie te\u017c nic takiego nie wida\u0107. Albo kto\u015b w obawie o \u017cycie turyst\u00f3w skr\u00f3ci\u0142 jej ogon, albo zwyczajnie nie wszystkie p\u0142aszczki to zab\u00f3jcy :). Zreszt\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie jest jak do tej pory tylko 17 udokumentowanych przypadk\u00f3w ukatrupienia cz\u0142owieka przez p\u0142aszczk\u0119. Ta by\u0142a pokojowo nastawiona, cho\u0107 jest to zwierz\u0119 o tak odmiennym wygl\u0105dzie, \u017ce nie da si\u0119 o nim powiedzie\u0107, \u017ce mi\u0142e czy sympatyczne. Nawet, jak akurat nie morduje nikogo kolcem, to wygl\u0105da jak przybysz z obcej planety. Przygoda z p\u0142aszczk\u0105 zako\u0144czy\u0142a nasz\u0105 wycieczk\u0119. Powr\u00f3t do hotelu nie obfitowa\u0142 w wydarzenia, kt\u00f3re warto opisywa\u0107.<\/span><\/p>\n

\"Terminator\"<\/a>
Terminator<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 3 –\u00a0Chichen Itza<\/span><\/h4>\n

Przed kolejnymi dwoma wycieczkami mieli\u015bmy akurat ca\u0142y wolny weekend, wi\u0119c wypoczywali\u015bmy ze wszystkich si\u0142, \u017ceby jak najwi\u0119cej zd\u0105\u017cy\u0107 naodpoczywa\u0107. Wybrali\u015bmy si\u0119 na d\u0142u\u017csze spacery po pla\u017cy, a poza tym k\u0105piele w morzu, wylegiwanie na le\u017caczku pod palm\u0105 lub parasolem. Sielanka. Co dobre, to trwa kr\u00f3tko i za kilka dni znowu o bladym \u015bwicie czekali\u015bmy na wyjazd do najs\u0142ynniejszego (obecnie) miasta Maj\u00f3w na Jukatanie \u2013 Chichen Itza. Ta wycieczka nie ma problem\u00f3w z frekwencj\u0105, wi\u0119c kameralna atmosfera si\u0119 sko\u0144czy\u0142a \u2013 wielki autokar pe\u0142en ludzi. Pani przewodnik, kt\u00f3rej imienia nawet nie dos\u0142yszeli\u015bmy, bo siedzia\u0142a ko\u0142o kierowcy, a my daleko z ty\u0142u. Do Chichen by\u0142 spory kawa\u0142ek drogi, takie okazje przewodnicy wykorzystuj\u0105 na opowiedzenie turystom ciekawych historii o miejscu, do kt\u00f3rego si\u0119 jedzie albo og\u00f3lnie o kraju, regionie, ludziach i historii. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 w miar\u0119 interesuj\u0105co o historii Meksyku, ale stopniowo w miar\u0119 up\u0142ywu czasu do opowiadania pani przewodnik zacz\u0119\u0142y si\u0119 wkrada\u0107 dziwne nuty. Kilka pocz\u0105tkowych jako\u015b zignorowa\u0142em, ale po chwili baczniej nastawi\u0142em ucha. To nie by\u0142o standardowe opowiadanie o historii kraju. Zacz\u0119li\u015bmy dowiadywa\u0107 si\u0119, \u017ce tak naprawd\u0119 ca\u0142y Meksyk jest zale\u017cny od USA (co w pewnym sensie jest prawd\u0105 w odniesieniu do wielu kraj\u00f3w), ale pani okre\u015bla\u0142a t\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 niemal, jak okupacj\u0119. Chwil\u0119 potem zrobi\u0142o si\u0119 jeszcze dramatyczniej: nikt nie mo\u017ce zosta\u0107 prezydentem Meksyku bez zgody Bia\u0142ego Domu, a ci kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali lub pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 wy\u0142ama\u0107 spod kurateli USA, gin\u0105 natychmiast nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105 w dziwnych okoliczno\u015bciach. CIA jest wsz\u0119dzie i wszystko kontroluje. Zaniepokojony zajrza\u0142em pod fotel \u2013 nie by\u0142o agenta albo mia\u0142 w\u0142\u0105czony system niewidzialno\u015bci. Pani opowiada\u0142a dalej na t\u0119 nut\u0119 i coraz dramatyczniej, wi\u0119c prze\u0142\u0105czy\u0142em si\u0119 na g\u0142os wewn\u0119trzny. Hola, hola, droga pani \u2013 \u015bwiat jest pe\u0142en teorii spiskowych, ale autokar pe\u0142en turyst\u00f3w na wakacjach, to raczej nie jest miejsce \u017ceby leczy\u0107 swoj\u0105 psychoz\u0119 kosztem innych. Mo\u017ce jakbym siedzia\u0142 gdzie\u015b z przodu, to podj\u0105\u0142bym dyskusj\u0119, ale siedzia\u0142em na tylnym kole, a wydzieranie si\u0119 przez ca\u0142y autokar, to by\u0142 jeszcze gorszy pomys\u0142 od tego strumienia insynuacji, kt\u00f3ry s\u0105czy\u0142 si\u0119 z mikrofonu. Zreszt\u0105 dowiedzieli\u015bmy si\u0119 potem, \u017ce pasa\u017cerowie z przodu podj\u0119li temat, ale pani nie by\u0142a nastawiona ani na ich s\u0142uchanie, ani na odpowiadanie na pytania czy to dotycz\u0105ce jej wynurze\u0144, czy nawet Meksyku lub Maj\u00f3w. Mia\u0142a swoje do powiedzenia i nie da\u0142a sobie w tym przeszkodzi\u0107. Szczerze m\u00f3wi\u0105c pierwszy raz spotka\u0142em si\u0119 z tak\u0105 sytuacj\u0105.<\/span><\/p>\n

Dotarli\u015bmy w ko\u0144cu do s\u0142ynnego miasta Maj\u00f3w i pani troch\u0119 si\u0119 odnalaz\u0142a \u2013 musia\u0142a za\u0142atwi\u0107 bilety i inne sprawy formalne, co przywr\u00f3ci\u0142o j\u0105 nieco do \u015bwiata rzeczywistego. Wolnym krokiem, liczn\u0105 grup\u0105 udali\u015bmy si\u0119 w stron\u0119 znanej z milion\u00f3w zdj\u0119\u0107 piramidy schodkowej wybudowanej ku czci boga Kukulcana (zielonego pierzastego w\u0119\u017ca). Hiszpa\u0144scy konkwistadorzy nadali jej nazw\u0119 El Castillo. Jednak droga do samych zabytk\u00f3w us\u0142ana r\u00f3\u017cami nie by\u0142a, by\u0142a raczej us\u0142ana straganami, handlarzami, pami\u0105tkami i wszelkiej ma\u015bci niepotrzebnymi rzeczami, kt\u00f3re maj\u0105 w domu przypomina\u0107 wakacje i gromadzi\u0107 kurz. Tutaj pani zaserwowa\u0142a nam szybk\u0105 histori\u0119, jak to przyjechali chi\u0144scy biznesmeni z walizkami pieni\u0119dzy do skorumpowania miejscowych w\u0142adz i potajemnego przej\u0119cia ca\u0142ego przemys\u0142u produkcji pami\u0105tek od biednych meksyka\u0144skich rzemie\u015blnik\u00f3w. Ale Meksyk jako jedyny kraj na \u015bwiecie si\u0119 nie da\u0142 i biedni potomkowie rdzennych Indian nadal sami r\u0119cznie wytwarzaj\u0105 ca\u0142e to r\u0119kodzie\u0142o, dzi\u0119ki czemu mog\u0105 utrzyma\u0107 swoje rodziny. Bardzo pi\u0119knie i chwalebnie \u2013 tak w zasadzie powinno by\u0107. Niestety szybkie sprawdzenie etykietek pod przynajmniej niekt\u00f3rymi z wystawionych na straganach przedmiot\u00f3w dowodzi\u0142o, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 chi\u0144skich walizek pieni\u0119dzy jednak zmieni\u0142a w\u0142a\u015bciciela i co najmniej niekt\u00f3re z wystawionych przedmiot\u00f3w nie s\u0105 wytwarzane przez dumnych potomk\u00f3w Maj\u00f3w, tylko przez nie mniej dumnych potomk\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w wielkiego, azjatyckiego cesarstwa. Globalizacja nikogo nie omija.<\/span><\/p>\n

\"Pami\u0105tki<\/a>
Pami\u0105tki podejrzanego pochodzenia<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Ale to by\u0142 tylko incydent i po chwili pani opowiada\u0142a ju\u017c o Majach, Aztekach, Toltekach, Olmekach i generalnie o tym, o czym\u00a0 chcieli\u015bmy si\u0119 co\u015b dowiedzie\u0107. Wprawdzie nawet tutaj pobrzmiewa\u0142y miejscami echa wielkich, dziejowych spisk\u00f3w sprzed setek lat, ale to ju\u017c drobnostka. Oczywi\u015bcie po dotarciu do samego miasta Maj\u00f3w w pierwszej kolejno\u015bci rzuca si\u0119 w oczy piramida Kukulcana, ale rozejrzawszy si\u0119 wok\u00f3\u0142 wida\u0107 mn\u00f3stwo innych budowli w tym \u015bwi\u0105tyni\u0119 wojownik\u00f3w z tysi\u0105cem kolumn i ogromne boisko do gry w pelot\u0119 wcale nie mniej okaza\u0142e. Wok\u00f3\u0142 tej gry naros\u0142o mn\u00f3stwo legend kr\u0105\u017c\u0105cych wok\u00f3\u0142 za\u0142o\u017cenia, \u017ce przegrani po prostu tracili g\u0142owy w spos\u00f3b dos\u0142owny, wi\u0119c tak naprawd\u0119 wszyscy grali o \u017cycie. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce przy takich zasadach w polskiej ekstraklasie nie zebra\u0142oby si\u0119 ch\u0119tnych nawet na jeden zesp\u00f3\u0142 \u017ceby m\u00f3g\u0142 sobie kopa\u0107 pi\u0142k\u0119 o \u015bcian\u0119. Ale to dygresja. Co najbardziej zadziwiaj\u0105ce, gra na wielkim \u201estadionie\u201d nie odbywa\u0142a si\u0119 przed t\u0142umem kibic\u00f3w, a jedynie przed najwa\u017cniejszymi w\u0142adcami i kap\u0142anami. Impreza zamkni\u0119ta. Pani oprowadzi\u0142a nas przez boisko do peloty, do \u015bwi\u0119tej cenoty (o cenotach b\u0119dzie p\u00f3\u017aniej) i z powrotem w okolice piramidy. Przedstawi\u0142a kilka r\u00f3\u017cnych, sprzecznych teorii dotycz\u0105cych samej peloty, jak i og\u00f3lnego obrazu cywilizacji Maj\u00f3w i ich stosunk\u00f3w z innymi plemionami Jukatanu i Ameryki Po\u0142udniowej. W\u0142a\u015bciwie nie dowiedzieli\u015bmy si\u0119 nic konkretnego i pewnego. Jednak tutaj w \u017cadnym wypadku nie mo\u017cna wini\u0107 pani przewodniczki. Trzeba uczciwie przyzna\u0107, \u017ce po prostu nie jeste\u015bmy w posiadaniu takiej wiedzy. Indianie nie pozostawiali po sobie wielu \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych, a te kt\u00f3re pozostawili bardzo skrupulatnie i bezpowrotnie zniszczyli Hiszpanie, bo by\u0142y \u201eciemne i zabobonne\u201d a przede wszystkim sta\u0142y w sprzeczno\u015bci z jedyn\u0105 prawdziw\u0105 wiar\u0105. Si\u0142\u0105 rzeczy ci\u015bnie si\u0119 por\u00f3wnanie do wsp\u00f3\u0142czesnych Talib\u00f3w niszcz\u0105cych bezcenne zabytki minionych epok w imi\u0119 przekona\u0144 religijnych. W ka\u017cdym razie \u017ar\u00f3de\u0142 zosta\u0142o tyle, co nic, a i z odczytem istniej\u0105cych mamy wielkie problemy lingwistyczne. Zwyczajnie nie wiemy, jak by\u0142o naprawd\u0119. Moje osobiste odczucie jest takie, \u017ce zdesperowani historycy znalaz\u0142szy kawa\u0142ek jakiej\u015b skorupy, zaczynaj\u0105 na jej podstawie snu\u0107 wielkie, rozbudowane teorie o minionych kulturach, zwyczajach wymar\u0142ych lud\u00f3w, kolejno\u015bci i przebiegu zdarze\u0144 historycznych itd. Szczerze m\u00f3wi\u0105c podobne odczucie mia\u0142em na przyk\u0142ad w Egipcie. Podejrzewam, \u017ce gdyby kiedy\u015b zaistnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 zajrzenia w nasz\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 i zweryfikowana ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej wiedzy historycznej na temat minionych czas\u00f3w, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 historyk\u00f3w posz\u0142aby sobie poszuka\u0107 uczciwej pracy np. jako szewcy lub kelnerzy, a ci co bardziej ambitni strzeliliby sobie w \u0142eb. Patrz\u0119 na to z pozycji zdrowego rozs\u0105dku i m\u00f3j os\u0105d nie jest zm\u0105cony przynale\u017cno\u015bci\u0105 do \u015brodowiska. I patrz\u0105c w ten spos\u00f3b widz\u0119, \u017ce z 80% \u201ewiedzy\u201d historycznej to domys\u0142y w tym pewnie grubo ponad po\u0142owa kompletnie nietrafne, wi\u0119c \u2013 pospolite bzdury. W tej sytuacji wol\u0119 robi\u0107 zdj\u0119cia tego, co zosta\u0142o ni\u017c s\u0142ucha\u0107 tego, co kto\u015b o tym powymy\u015bla\u0142.<\/span><\/p>\n

\"Piramida<\/a>
Piramida Kukulcan (El Castillo)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Maj\u0105c troch\u0119 wolnego czasu zacz\u0119li\u015bmy obchodzi\u0107 piramid\u0119 dooko\u0142a ogl\u0105daj\u0105c po drodze r\u00f3\u017cne inne budowle. Sama piramida nie jest ani wielka ani specjalnie imponuj\u0105ca, liczy sobie zaledwie 24m wysoko\u015bci plus 6-metrowa \u015bwi\u0105tynia na szczycie. Razem 30m, co w por\u00f3wnaniu z tak\u0105 piramid\u0105 Cheopsa (147m) wypada po prostu blado. Trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce por\u00f3wnujemy tu wymiary liniowe, bo je\u015bli chodzi o ilo\u015b\u0107 (obj\u0119to\u015b\u0107 i mas\u0119) materia\u0142u u\u017cytego do budowy, to tego z wielkiej piramidy w Gizie wystarczy\u0142oby na ok. 200 (!!!) piramid Kukulcana. Od razu wida\u0107, kto mia\u0142 wi\u0119cej niewolnik\u00f3w… Jednak liczby zawarte w wymiarach i proporcjach piramidy \u015bwiadcz\u0105 o bardzo obszernej i g\u0142\u0119bokiej wiedzy matematycznej i astronomicznej budowniczych. I to akurat nie podlega \u017cadnym spekulacjom. Od strony z kt\u00f3rej przyszli\u015bmy, piramida wygl\u0105da na doskonale zachowan\u0105. W\u0142a\u015bciwie nietkni\u0119t\u0105 z\u0119bem czasu. Jednak obchodz\u0105c j\u0105 dooko\u0142a szybko przekonali\u015bmy si\u0119, \u017ce to skutek prac rekonstrukcyjnych. Ca\u0142y naro\u017cnik po\u0142udniowy piramidy pozosta\u0142 w stanie oryginalnym i wida\u0107, w jak znacznym stopniu zosta\u0142a zniszczona. Do niedawna mo\u017cna by\u0142o wchodzi\u0107 na g\u00f3r\u0119 (od tej odrestaurowanej strony). Jednak po wypadku, w kt\u00f3rym ameryka\u0144ska turystka dos\u0142ownie stoczy\u0142a si\u0119 z g\u00f3ry (istotnie jest stromo), czego niestety nie prze\u017cy\u0142a, teren zosta\u0142 ogrodzony. Wykorzystali\u015bmy wolny czas na obejrzenie i sfotografowanie wielu budowli rozrzuconych wok\u00f3\u0142 centralnej piramidy. Kiedy czas si\u0119 sko\u0144czy\u0142 wr\u00f3cili\u015bmy do autokaru, ale przed powrotem do hotelu czeka\u0142a nas jeszcze jedna atrakcja.<\/span><\/p>\n

Ca\u0142y Jukatan to w istocie wypi\u0119trzona cz\u0119\u015b\u0107 dna morskiego. Dosy\u0107 prawdopodobna teoria (udokumentowana znacznie lepiej, ni\u017c historyczne domys\u0142y) m\u00f3wi, \u017ce ca\u0142a Zatoka Meksyka\u0144ska to krater po uderzeniu w Ziemi\u0119 gigantycznej asteroidy (tej samej, kt\u00f3ra odes\u0142a\u0142a w niebyt wielkie dinozaury). Jako cz\u0119\u015b\u0107 wypi\u0119trzonego dna morskiego, Jukatan jest w istocie wielkim kawa\u0142em wapienia. Jest to materia\u0142 o odczynie zasadowym i stykaj\u0105c si\u0119 z kwa\u015bn\u0105 wod\u0105 deszczow\u0105 ulega szybkiej erozji i daje si\u0119 dr\u0105\u017cy\u0107 jak mas\u0142o. Z tego powodu na Jukatanie niemal nie ma \u017cadnych rzek, ani zbiornik\u00f3w wodnych. Nie ma na powierzchni. Ca\u0142y system wodny jest ukryty pod ziemi\u0105 w wydr\u0105\u017conych tysi\u0105cach kilometr\u00f3w podziemnych rzek, grot, jezior, jaski\u0144, tuneli i co tam jeszcze da si\u0119 wyd\u0142uba\u0107 w mi\u0119kkiej skale. Nie ma szans, \u017ceby kiedykolwiek zbada\u0107 podziemny labirynt przenikaj\u0105cy ca\u0142e wn\u0119trze wielkiego p\u00f3\u0142wyspu. Groto\u0142azi, nurkowie i speleolodzy i tak maj\u0105 tam raj. Z drugiej strony eksploracja tych miejsc jest ekstremalnie niebezpieczna. Zabawa jedynie dla du\u017cych ch\u0142opc\u00f3w z wielkim do\u015bwiadczeniem nie pozwalaj\u0105cych sobie na jedn\u0105 b\u0142\u0119dn\u0105 lub niepewn\u0105 decyzj\u0119. Ci, kt\u00f3rzy dadz\u0105 ponie\u015b\u0107 si\u0119 emocjom, zabraknie im rozwagi lub wiedzy i chc\u0105 zajrze\u0107 w o jedn\u0105 jaskini\u0119 za daleko, nie wychodz\u0105 nigdy. Jest oczywi\u015bcie mn\u00f3stwo miejsc, gdzie ten podziemny \u015bwiat \u0142\u0105czy si\u0119 powierzchni\u0105 ziemi. Groty, kt\u00f3re by\u0142y blisko powierzchni i ich sklepienie si\u0119 zawali\u0142o otwieraj\u0105c je na \u015bwiat, tunele wydr\u0105\u017cone przez wod\u0119 prowadz\u0105ce w g\u0142\u0105b podziemnego \u015bwiata itd. Te miejsca bywaj\u0105 czasem stosunkowo \u0142atwo dost\u0119pne z powierzchni. Takie w\u0142a\u015bnie podziemne jeziora b\u0119d\u0105ce w istocie naturalnymi studniami krasowymi Majowie nazywali \u201eCenote\u201d. Mog\u0105 by\u0107 zamkni\u0119te, p\u00f3\u0142otwarte lub otwarte. Do zamkni\u0119tych prowadzi tylko jaki\u015b podziemny korytarz i w og\u00f3le nie wida\u0107 z nich otwartej przestrzeni, p\u00f3\u0142otwarte maj\u0105 w stropie mniejsz\u0105 lub wi\u0119ksz\u0105 dziur\u0119, otwarte w og\u00f3le nie maj\u0105 ju\u017c stropu (zwali\u0142 si\u0119 w ca\u0142o\u015bci). Dla Maj\u00f3w te cenoty by\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142ami wody pitnej i miejscami odprawiania obrz\u0119d\u00f3w w tym sk\u0142adania ofiar. Tak\u017ce z ludzi. Zw\u0142oki na og\u00f3\u0142 nie zatruwaj\u0105 cenoty, gdy\u017c woda w niej nie stoi \u2013 jest w ci\u0105g\u0142ym ruchu. Sk\u0105d\u015b nap\u0142ywa i jakim\u015b innym podziemnym korytarzem odp\u0142ywa. Ameryka\u0144scy naukowcy usi\u0142owali raz odpompowa\u0107 wod\u0119 w\u0142a\u015bnie ze \u015bwi\u0119tej cenoty (Cenote Sagrado) w Chichen Itza. Wiadomo, \u017ce na jej dnie znajduje si\u0119 ogromna ilo\u015b\u0107 artefakt\u00f3w wrzucanych tam na przestrzeni wiek\u00f3w przez mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Nie da si\u0119 ich wydoby\u0107 przy pomocy nurk\u00f3w, gdy\u017c akurat w tej cenocie woda jest absolutnie nieprzejrzysta. Tu\u017c pod powierzchni\u0105 jest ju\u017c ca\u0142kiem ciemno, a nawet jak masz reflektor, to woda jest tak m\u0119tna (zielona), \u017ce nie wida\u0107 ko\u0144ca w\u0142asnego nosa. Nurkowie wydobyli troch\u0119 eksponat\u00f3w dzia\u0142aj\u0105c kompletnie na \u015blepo, ale bardziej metodycznej eksploracji przeprowadzi\u0107 si\u0119 nie da. Z tego powodu pr\u00f3bowano wypompowa\u0107 czasowo wod\u0119, jednak jej nap\u0142yw z nieznanych podziemnych ci\u0105g\u00f3w wodnych by\u0142 tak szybki, \u017ce wielkie, profesjonalne pompy spalinowe nie dawa\u0142y rady obni\u017cy\u0107 lustra wody.<\/span><\/p>\n

Z wymienionych powy\u017cej powod\u00f3w pr\u00f3ba relaksuj\u0105cej k\u0105pieli w tej akurat cenocie nie jest dobrym pomys\u0142em. Jednak na Jukatanie jest kilkana\u015bcie tysi\u0119cy r\u00f3\u017cnych cenot i w wi\u0119kszo\u015bci woda jest przejrzysta, jak kryszta\u0142. Tym razem pojechali\u015bmy do bardzo du\u017cej, p\u00f3\u0142otwartej cenoty dobrze przygotowanej do k\u0105pieli dla turyst\u00f3w. \u0141agodne zej\u015bcie specjalnie wydr\u0105\u017conym korytarzem, betonowe, szerokie nabrze\u017ce wewn\u0105trz jaskini obiegaj\u0105ce dooko\u0142a po\u0142ow\u0119 jej obwodu, pomosty u\u0142atwiaj\u0105ce zej\u015bcie do wody… Pe\u0142na komercja niestety. Jednak nie by\u0142o co wybrzydza\u0107, przecie\u017c trzeba wykorzysta\u0107 okazj\u0119. Po ca\u0142ym dniu chodzenia po kamiennym, rozpalonym s\u0142o\u0144cem mie\u015bcie Maj\u00f3w, pierwszy kontakt z podziemnym jeziorem sprawia\u0142 wra\u017cenie k\u0105pieli w przer\u0119blu. Jednak realnie woda ma ponad 20C i nieco przywykn\u0105wszy z prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 mo\u017cna si\u0119 by\u0142o w niej zanurzy\u0107. To by\u0142a naprawd\u0119 du\u017ca i g\u0142\u0119boka studnia krasowa, wype\u0142niona zielon\u0105 ale przezroczyst\u0105 wod\u0105 gdzie\u015b do po\u0142owy wysoko\u015bci. Wysoko nad naszymi g\u0142owami by\u0142 spory otw\u00f3r w cz\u0119\u015bciowo zapadni\u0119tym sklepieniu. Przez niego wida\u0107 by\u0142o b\u0142\u0119kitne niebo, ale te\u017c ci\u0105gle la\u0142a si\u0119 stamt\u0105d woda z jakiego\u015b strumyka, tworz\u0105c kilkunastometrowy wodospad. Smuga ostrych promieni s\u0142onecznych wpadaj\u0105ca przez otw\u00f3r w sklepieniu, si\u0119ga\u0142a przez wod\u0119 do samego dna cenoty, dobrych dziesi\u0119\u0107 metr\u00f3w pod powierzchni\u0105. Uda\u0142o mi si\u0119 to uchwyci\u0107 na filmie. Ze sklepienia zwiesza\u0142y si\u0119 tak\u017ce d\u0142ugie niczym liny korzenie drzew pr\u00f3buj\u0105ce si\u0119gn\u0105\u0107 wody. Do tematu ro\u015blinek jeszcze powr\u00f3c\u0119. Generalnie ca\u0142o\u015b\u0107 sprawia\u0142a troch\u0119 niesamowite wra\u017cenie, a k\u0105piel by\u0142a bardzo przyjemna, od\u015bwie\u017caj\u0105ca i relaksuj\u0105ca. Niestety, co dobre musi si\u0119 sko\u0144czy\u0107 i pora by\u0142a wraca\u0107.<\/span><\/p>\n

\"Cenota<\/a>
Cenota Hubiku<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Do autokaru z nasz\u0105 pani\u0105 przewodnik wraca\u0142em pe\u0142en obaw, jednak pocz\u0105tkowo by\u0142o ok. Pani opowiedzia\u0142a troch\u0119 o sobie, dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce do Meksyku przyjecha\u0142a kilkana\u015bcie lat temu na wymian\u0119 studenck\u0105 i jako\u015b tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce ju\u017c zosta\u0142a. Zreszt\u0105 w jej narracji podzia\u0142 by\u0142 jednoznaczny: \u201emy Meksykanie\u201d i \u201ewy tury\u015bci\u201d. Opowiedzia\u0142a jeszcze troch\u0119 ciekawych rzeczy o najwa\u017cniejszych odkryciach archeologicznych w Meksyku i pu\u015bci\u0142a nam nawet w autokarze film dokumentalny, niestety po hiszpa\u0144sku, co troch\u0119 podwa\u017cy\u0142o sens przedsi\u0119wzi\u0119cia. Pewnie uzna\u0142a, \u017ce jak przyjecha\u0142e\u015b do Meksyku, to powiniene\u015b zna\u0107 hiszpa\u0144ski. Niby logiczne. Niestety troch\u0119 potem z\u0142e duchy wr\u00f3ci\u0142y. Wprawdzie nie wr\u00f3ci\u0142a ju\u017c do ameryka\u0144skich intryg i knowa\u0144, ale przesz\u0142a na globalne koncerny, kt\u00f3re celowo ukrywaj\u0105 przed \u015bwiatem wynalazki mog\u0105ce zapewni\u0107 ca\u0142ej ludzko\u015bci wieczny dobrobyt i dozgonn\u0105 szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107. By\u0142o te\u017c o rozrzuconych po ca\u0142ym \u015bwiecie kryszta\u0142owych czaszkach, kt\u00f3re zebrane razem w jednym miejscu zapewni\u0142yby ludzko\u015bci przeniesienie si\u0119 na wy\u017cszy poziom wiedzy, \u015bwiadomo\u015bci i w og\u00f3le osi\u0105gni\u0119cie nieosi\u0105galnego. Niestety pani nie opowiada\u0142a tego, jako legendy, tylko jako fakty… Ostatecznie wysiadaj\u0105c z autokaru mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce odby\u0142em dwie wycieczki. Jedn\u0105 do Chichen Itza, drug\u0105 po mrocznym \u015bwiecie wyobra\u017ani pani przewodnik…<\/span><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 4\u00a0– Coba i Valladolid<\/span><\/h4>\n

Znowu jeden dzie\u0144 odpoczynku w hotelu i ostatnia ju\u017c wycieczka. Tym razem mieli\u015bmy odwiedzi\u0107 miasteczko Valladolid maj\u0105ce pokaza\u0107 nam wsp\u00f3\u0142czesne \u017cycie potomk\u00f3w Indian na terenie Jukatanu. Potem ruiny kolejnego miasta Maj\u00f3w: Coba. Jednak bardzo r\u00f3\u017cne od Chichen Itza. Ten kto twierdzi, \u017ce je\u015bli widzia\u0142e\u015b jedno z miast Maj\u00f3w, to tak, jakby\u015b widzia\u0142 je wszystkie, jest w du\u017cym b\u0142\u0119dzie. I na koniec znowu cenota, ale znowu zupe\u0142nie odmienna od poprzedniej. W ko\u0144cu b\u0119d\u0105c na Jukatanie chodzisz \u015bladami Maj\u00f3w i ogl\u0105dasz twory geologiczne charakterystyczne jedynie dla tego miejsca. Tradycyjny wyjazd z hotelu o nieludzkiej godzinie i niestety obawa, kogo tym razem bogowie Maj\u00f3w ze\u015bl\u0105 nam, jako przewodnika. W mroku przed\u015bwitu pod hotel podjecha\u0142 ma\u0142y busik, z kt\u00f3rego wysiad\u0142a… pani Justynka! Kamie\u0144 z serca! Przywitali\u015bmy si\u0119, jak starzy znajomi, co p\u00f3\u0142 \u017cycia prze\u017cyli na jednej ulicy. Ju\u017c wiedzieli\u015bmy, ze b\u0119dzie fajnie. Busik zebra\u0142 jeszcze kilka os\u00f3b z r\u00f3\u017cnych hoteli na wybrze\u017cu i ruszyli\u015bmy w drog\u0119 w g\u0142\u0105b l\u0105du w kierunku Valladolid. Wyrazi\u0142em zdziwienie, \u017ce jest nas tak ma\u0142o, ale pani Justyna powiedzia\u0142a, \u017ce jest jeszcze ca\u0142y, wielki i pe\u0142ny autokar (pod kierownictwem pani Pauliny), a poniewa\u017c nie wszyscy ch\u0119tni si\u0119 zmie\u015bcili, to biuro do\u0142o\u017cy\u0142o jeszcze tego busika. A ona zobaczywszy na li\u015bcie nasze nazwiska zdecydowa\u0142a si\u0119 dowodzi\u0107 w\u0142a\u015bnie busikiem, bo sympatycznie si\u0119 z nami gada. Z wzajemno\u015bci\u0105! Na pocz\u0105tek poskar\u017cyli\u015bmy si\u0119 delikatnie na pani\u0105 przewodnik z Chichen i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie my jedni poczuli\u015bmy ducha paranoi. Inne osoby te\u017c si\u0119 skar\u017cy\u0142y, \u017ce by\u0142o… hmmm… dziwnie. Jednak pani Justyna nie mia\u0142a \u017cadnych informacji na temat tej dziwnej osoby. Sama za to nie zawiod\u0142a naszych oczekiwa\u0144 i przez ca\u0142\u0105 drog\u0119 i ca\u0142\u0105 wycieczk\u0119 utrzymywa\u0142a nieodmiennie wysoki poziom. By\u0142o weso\u0142o, ciekawie i na temat, chocia\u017c pani Justyna by\u0142a w Meksyku od roku, a nie od kilkunastu lat. Zasugerowa\u0142em, \u017ceby mo\u017ce za d\u0142ugo nie zostawa\u0142a, bo jak si\u0119 jej te\u017c tak porobi, to b\u0119dzie lipa… Mniejsza o te drobne sprawy personalne. Busik zmierza\u0142 w stron\u0119 Valladolid \u2013 niewielkiego miasteczka w g\u0142\u0119bi l\u0105du zamieszkanego g\u0142\u00f3wnie przez miejscowych i bez jakiej\u015b konkretnej bazy turystycznej. Kto to w\u0142a\u015bciwie s\u0105 ci miejscowi? Okazuje si\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to realni potomkowie Maj\u00f3w czystej krwi, nie skundleni jeszcze nawet do tej pory przez Hiszpan\u00f3w ani inne nacje. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko przybyszom zza wielkiej wody nie uda\u0142o si\u0119 wyko\u0144czy\u0107 tego ludu ani mieczem, ani przywleczonymi chorobami. Kultura Maj\u00f3w zacz\u0119\u0142a podupada\u0107 jeszcze przed przybyciem Europejczyk\u00f3w, jednak oni sami przetrwali i maj\u0105 si\u0119 dobrze. Zachowali tak\u017ce sw\u00f3j j\u0119zyk. W\u015br\u00f3d ponad 30 dialekt\u00f3w \u201eMaja\u0144skiego\u201d jedynie dwa uwa\u017ca si\u0119 za wymar\u0142e, wszystkie pozosta\u0142e s\u0105 w ci\u0105g\u0142ym, codziennym u\u017cyciu. Nadal \u017cyj\u0105 na ziemi swoich przodk\u00f3w, cho\u0107 nie buduj\u0105 piramid i nie sk\u0142adaj\u0105 ofiar z ludzi (a w ka\u017cdym razie si\u0119 z tym nie afiszuj\u0105).<\/span><\/p>\n

\"Targ<\/a>
Targ Donato Bates<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

W Valladolid na pocz\u0105tek podjechali\u015bmy na targ. Ale taki prawdziwy targ, na kt\u00f3rym sprzedaj\u0105 i kupuj\u0105 tylko mieszka\u0144cy miasteczka i okoliczni rolnicy. Zero pami\u0105tek, za to stosy owoc\u00f3w i warzyw, miody, oliwy, jakie\u015b placki i przer\u00f3\u017cne inne produkty spo\u017cywcze nie znane mi z nazwy, smaku ani przeznaczenia. Za to maj\u0105ce jedn\u0105 cech\u0119 wsp\u00f3ln\u0105 \u2013 od razu wida\u0107, \u017ce wszystko zosta\u0142o istotnie wyprodukowane w gospodarstwach domowych z w\u0142asnych produkt\u00f3w. Nic z fabryki. Cz\u0119\u015b\u0107 targu jest w sporej hali, cz\u0119\u015b\u0107 na zewn\u0105trz w podcieniach dooko\u0142a budynku, a jeszcze kawa\u0142ek pod wielkim drzewem po drugiej stronie ulicy. Nie bardzo mamy potrzeb\u0119 co\u015b kupowa\u0107, ale z zainteresowaniem ogl\u0105damy produkty. O wtopieniu si\u0119 w t\u0142um nie ma mowy. Po pierwsze w\u0142a\u015bciwie wszystkie miejscowe kobiety sprzedaj\u0105ce na targu s\u0105 ubrane w tradycyjny str\u00f3j: prosta bia\u0142a sukienka z kwiatowym haftem (jako\u015b im nie przeszkadza, \u017ce wszystkie wygl\u0105daj\u0105 tak samo). Po drugie wystawali\u015bmy o wysoko\u015b\u0107 g\u0142owy ponad wszystkimi wok\u00f3\u0142 (tak\u017ce m\u0119\u017cczyznami). \u015aredni wzrost Maj\u00f3w wynosi ok. 150cm, a podobno w czasach ich \u015bwietno\u015bci by\u0142o jeszcze mniej. Z\u0142o\u015bliwi twierdz\u0105, \u017ce kurduplom \u0142atwiej si\u0119 by\u0142o przez zaro\u015bla przedziera\u0107 :). Z kolei biolodzy utrzymuj\u0105, \u017ce pij\u0105c wod\u0119 z cenot o wysokiej zawarto\u015bci wapnia, szybko mineralizowa\u0142y im si\u0119 ko\u015bci i dalej nie ro\u015bli. Co dziwne, tak niski wzrost nie dotyczy\u0142 wcale wszystkich tutejszych plemion. Aztekowie, kt\u00f3rzy \u017cyli na otwartych przestrzeniach, byli wysocy i podobno na pocz\u0105tku nawet wojen nie chcieli z Majami prowadzi\u0107, bo uwa\u017cali ich za jakie\u015b ma\u0142powate stwory wy\u0142a\u017c\u0105ce czasem z lasu. Dziwne. Tym bardziej, \u017ce przecie\u017c wszystkie ludy ameryki maj\u0105 wsp\u00f3lnych przodk\u00f3w. Kontynent ameryka\u0144ski zosta\u0142 przez nasz\u0105 ras\u0119 zasiedlony najp\u00f3\u017aniej ze wszystkich. Wyszli\u015bmy z matki Afryki i rozle\u017ali\u015bmy si\u0119 stamt\u0105d po Europie, Azji, Oceanii i Australii, bo zwyczajnie wsz\u0119dzie by\u0142o blisko. Mo\u017cna by\u0142o przej\u015b\u0107 such\u0105 \u0142ap\u0105, albo przep\u0142yn\u0105\u0107 kawa\u0142ek na byle czym. Z obydwoma Amerykami jest ju\u017c znacznie gorzej \u2013 trawersata Atlantyku, to nie jest zadanie dla ma\u0142powatych z dzidami. Ale jeste\u015bmy ekspansywnym gatunkiem, wi\u0119c jak nie da\u0142o si\u0119 w lewo, to poszli\u015bmy w prawo \u2013 kiedy w ch\u0142odniejszych czasach zamarz\u0142a cie\u015bnina Beringa, to nasi lekko kud\u0142aci przodkowie przele\u017ali po lodzie na Alask\u0119 i stamt\u0105d stopniowo coraz dalej na po\u0142udnie. Wynika\u0142oby z tego, \u017ce najp\u00f3\u017aniej skolonizowali\u015bmy Ziemi\u0119 Ognist\u0105 i przyl\u0105dek Horn. Z powodu takiej w\u0142a\u015bnie drogi ekspansji, rdzenna ludno\u015b\u0107 Ameryki (znaczy Indianie), ma wi\u0119kszo\u015b\u0107 gen\u00f3w pochodz\u0105cych z Azji, co zreszt\u0105 doskonale wida\u0107 do dzisiaj. Niekt\u00f3rych z nich naprawd\u0119 nietrudno pomyli\u0107 (szczeg\u00f3lnie bia\u0142ym) na przyk\u0142ad z Korea\u0144czykami. Ale oddali\u0142em si\u0119 jako\u015b daleko od targu w Valladolid… Po\u0142aziwszy troch\u0119, mimowolnie patrz\u0105c na wszystkich z g\u00f3ry, zdecydowali\u015bmy si\u0119 jednak wesprze\u0107 miejscowy handel i kupili\u015bmy troch\u0119 miodu z domowych pasiek. Podobno ma oryginalny smak, ale jeszcze le\u017cy nie spr\u00f3bowany, wi\u0119c nie mog\u0119 potwierdzi\u0107.<\/span><\/p>\n

Z targu podjechali\u015bmy kawa\u0142ek na centralny skwerek Valladolid. Kwadratowy placyk, sporo oryginalnej zieleni, fontanna, wok\u00f3\u0142 troch\u0119 sklep\u00f3w i oczywi\u015bcie ko\u015bci\u00f3\u0142ek. Tam ko\u015bci\u00f3\u0142ek… katedra! \u015awi\u0119tego Gerwazego, \u017ceby by\u0107 \u015bcis\u0142ym. Jakakolwiek nie by\u0142aby oficjalna nazwa, to obejrzawszy budowl\u0119 od zewn\u0105trz i od \u015brodka stwierdzili\u015bmy, \u017ce ju\u017c s\u0142owo \u201eko\u015bci\u00f3\u0142ek\u201d jest troch\u0119 na wyrost. Ale to wed\u0142ug europejskich standard\u00f3w. Bo na zdrowy rozum, to Katedra \u015aw. Gerwazego w Valladolid jest akurat taka, jaka powinna by\u0107 w takiej mie\u015bcinie. Skromna budowla, kt\u00f3rej wybudowanie i utrzymanie nie kosztuje mieszka\u0144c\u00f3w krocie. Przecie\u017c wierni si\u0119 bez problemu pomieszcz\u0105, wewn\u0105trz jest wszystko, co niezb\u0119dne do odprawienia obrz\u0119d\u00f3w, a \u017ce troch\u0119 zniszczone i raczej skromne? To pewnie spodoba\u0142o by si\u0119 papie\u017cowi Franciszkowi (cho\u0107 naszym purpurowym pasibrzuchom ju\u017c na pewno nie). Obeszli\u015bmy skwerek, zrobili\u015bmy zdj\u0119cia, zajrzeli\u015bmy do sklepik\u00f3w i by\u0142a pora lunchu. Zjedli\u015bmy go w pobliskiej restauracji i byli\u015bmy ju\u017c gotowi do g\u0142\u00f3wnej atrakcji dnia, czyli odwiedzeniu kolejnego miasta Maj\u00f3w \u2013 Coba.<\/span><\/p>\n

\"Katedra<\/a>
Katedra \u015aw. Gerwazego<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Budowle Maj\u00f3w w Chichen Itza stoj\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci na p\u0142askim, otwartym terenie. Jest tam przestrze\u0144 z r\u00f3wniutk\u0105 traw\u0105, kt\u00f3ra mi osobi\u015bcie skojarzy\u0142a si\u0119 wr\u0119cz z polem golfowym. Kiedy dotarli\u015bmy do Coby nie zobaczyli\u015bmy \u017cadnych piramid, \u015bwi\u0105ty\u0144 ani w og\u00f3le budowli. Zobaczyli\u015bmy tylko d\u017cungl\u0119. Wszystkie zabudowania Coby ton\u0105 w morzu zieleni. Trzeba tu jeszcze wyja\u015bni\u0107, \u017ce d\u017cungla Jukatanu, to nie zielone piek\u0142o wysoko\u015bci katedry (europejskiej), jakie widuje si\u0119 na filmach. Ze wzgl\u0119du na budow\u0119 geologiczn\u0105 p\u00f3\u0142wyspu, a wi\u0119c brak grubej warstwy gleby i skalne, wapienne pod\u0142o\u017ce ro\u015bliny nie maj\u0105 warunk\u00f3w do nieograniczonego rozwoju. Szans\u0119 maj\u0105 te, kt\u00f3re s\u0105 w stanie przebi\u0107 korzeniami wapienne ska\u0142y i si\u0119gn\u0105\u0107 nimi tak g\u0142\u0119boko, a\u017c znajd\u0105 podziemne cieki wodne. Szanse maj\u0105 jeszcze te, kt\u00f3re nauczy\u0142y si\u0119 podkrada\u0107 wod\u0119 tym pierwszym. Ceiba to \u015bwi\u0119te drzewo Maj\u00f3w. Drzewo wielkie i pot\u0119\u017cne. Znane s\u0105 egzemplarze osi\u0105gaj\u0105ce 70m wysoko\u015bci. Z drugiej strony korzenie krusz\u0105 ska\u0142y i si\u0119gaj\u0105 kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w w g\u0142\u0105b gruntu do wody. Wszech\u015bwiat Maj\u00f3w sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z kr\u00f3lestwa niebieskiego, kr\u00f3lestwa ziemskiego i \u015bwiata podziemnego. Pot\u0119\u017cne drzewo \u0142\u0105czy\u0142o wszystkie te pierwiastki. Jak to zwykle bywa, znale\u017ali si\u0119 ch\u0119tni, \u017ceby posili\u0107 si\u0119 w cieniu wielkiego. Du\u017co ro\u015blin nauczy\u0142o si\u0119 oplata\u0107 swoimi korzeniami, p\u0142ytk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pot\u0119\u017cnych korzeni Ceiby i bezpo\u015brednio stamt\u0105d podkrada\u0107 wod\u0119 i sk\u0142adniki od\u017cywcze. W\u0119druj\u0105c przez d\u017cungl\u0119 w Cobie nie spotkali\u015bmy tak okaza\u0142ych drzew, jednak nawet mniejsze egzemplarze Ceiby od razu zwracaj\u0105 na siebie uwag\u0119. D\u017cungla jest g\u0119sta, spl\u0105tana i niedost\u0119pna, ale na pewno nie bardzo wysoka. Kolejna r\u00f3\u017cnica w stosunku do Chichen, to obszar, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 miasto. W Chichen przeszed\u0142szy kilkaset metr\u00f3w, mo\u017ce kilometr, obeszli\u015bmy ca\u0142y inwentarz. Tutaj \u017ceby od pierwszych budowli doj\u015b\u0107 do najwy\u017cej piramidy, zajrze\u0107 do kilku innych budowli i wr\u00f3ci\u0107 trzeba by\u0142o przej\u015b\u0107 niemal 5km. Nie dziwne, \u017ce kwitnie wypo\u017cyczalnia rower\u00f3w i us\u0142uga riksz, kt\u00f3re wo\u017c\u0105 co mniej ruchawych turyst\u00f3w kilkukilometrow\u0105 drog\u0105 przez d\u017cungl\u0119. Nie skorzystali\u015bmy. Spacer przez las by\u0142 bardzo przyjemny. Nie by\u0142o tropikalnego upa\u0142u, ani obezw\u0142adniaj\u0105cej wilgotno\u015bci. Owszem ciep\u0142o, ale do wytrzymania. Po d\u017cungli rozrzuconych by\u0142o sporo okaza\u0142ych budowli i \u015bredniej wielko\u015bci piramid. W wielu miejscach wida\u0107, jak drzewa dos\u0142ownie wwiercaj\u0105 si\u0119 korzeniami w kamie\u0144 i porastaj\u0105 ca\u0142e kamienne mury. Niesamowite.<\/span><\/p>\n

\"La<\/a>
La Iglesia<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Tu te\u017c by\u0142o boisko do peloty, ale przy tym z Itza wygl\u0105da\u0142o jak Orlik przy Stadionie Narodowym. Za to g\u0142\u00f3wna piramida… wr\u0119cz odwrotnie. Ta w Chichen \u2013 dwadzie\u015bcia kilka metr\u00f3w wysoko\u015bci, a tutejsza \u201eNuhoch Mul\u201d \u2013 42m. \u00a0No i g\u0142\u00f3wna atrakcja, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwie przywiod\u0142a nas na t\u0119 wycieczk\u0119: na najwy\u017csz\u0105 piramid\u0119 Coby mo\u017cna wchodzi\u0107! Na samiutk\u0105 g\u00f3r\u0119! Przez ca\u0142\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 po\u0142udniowo-zachodniej \u015bciany jest u\u0142o\u017cona lina grubo\u015bci r\u0119ki. Le\u017cy wprawdzie bezpo\u015brednio na \u201eschodach\u201d, ale i tak u\u0142atwia wchodzenie, a szczeg\u00f3lnie schodzenie. Zanim jednak rzucili\u015bmy si\u0119 na zdobywanie szczyt\u00f3w, pani Justynka razem z miejscowym przewodnikiem, kt\u00f3rego nam przydzielono z urz\u0119du, wprowadzi\u0142a nas w temat. Przewodnik by\u0142 rodowitym Majem czystej krwi, na dow\u00f3d czego mia\u0142 przede wszystkim sw\u00f3j wzrost :). Jak ju\u017c by\u0142, to postanowili\u015bmy go mocno wykorzysta\u0107. Za po\u015brednictwem pani Justyny musia\u0142 odpowiedzie\u0107 na ca\u0142e mn\u00f3stwo pyta\u0144, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y si\u0119 na niego sypa\u0107 z naszej grupki. Pani Justyna t\u0142umaczy\u0142a, ale z hiszpa\u0144skiego, a nie maja\u0144skiego :). Zdawanie egzaminu z wszechwiedzy trwa\u0142o tak d\u0142ugo, \u017ce na koniec wycieczki wpadli\u015bmy w powa\u017cny niedoczas. Jednak Maja by\u0142 \u015bwietnie przygotowany. Wiedzia\u0142 wszystko, o co by\u0142 pytany, a dodatkowo mia\u0142 segregator z mn\u00f3stwem rysunk\u00f3w i zdj\u0119\u0107 i wi\u0119kszo\u015b\u0107 zagadnie\u0144 t\u0142umaczy\u0142 nam pokazuj\u0105c dodatkowo odpowiednie obrazki. To bardzo uatrakcyjnia\u0142o przekaz.<\/span><\/p>\n

\"Przewodnik\"<\/a>
Przewodnik<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Koniec ko\u0144c\u00f3w, nasyciwszy ciekawo\u015b\u0107, trzeba by\u0142o spr\u00f3bowa\u0107 swoich si\u0142 w zdobywaniu stromej, kamiennej g\u00f3ry. Piramida sk\u0142ada si\u0119 z 7 platform, kt\u00f3re by\u0142y dobudowywane co 52 lata. W kalendarzu Maj\u00f3w okres 52 lat, to powtarzaj\u0105cy si\u0119 cykl, jak dla nas jeden wiek. Spojrzawszy na piramid\u0119 pomy\u015bla\u0142em, ze przez te 52 lata musieli za ka\u017cdym razem gromadzi\u0107 kamienie, \u017ceby potem dobudowa\u0107 z nich kolejn\u0105 platform\u0119. Jak budowali? Prosto: nosili na plecach g\u0142azy o wadze kilkudziesi\u0119ciu kilogram\u00f3w. W\u0142a\u015bciwie to g\u0142\u00f3wnie niewolnicy nosili, ale po tylu latach chyba ju\u017c nikt nie \u017cywi do nikogo urazy. Tu nie ma wielotonowych blok\u00f3w skalnych, jak w Egipcie, wi\u0119c nie ma i wielkiej zagadki budowlanej. Wszystkie siedem platform jest w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci \u015bciany przykryte jednym ci\u0105giem \u201eschod\u00f3w\u201d, a na tych schodach dodatkowo le\u017cy wspomniana lina, solidnie zakotwiczona na szczycie. Niezast\u0105piona pani Justynka zgodzi\u0142a si\u0119 robi\u0107 nam zdj\u0119cia z do\u0142u aparatem, kt\u00f3ry jej zostawili\u015bmy, a my z drugim aparatem ruszyli\u015bmy pod g\u00f3r\u0119. Dzi\u0119ki temu mamy fotki i z do\u0142u i ze szczytu piramidy. Pokonanie czterdziestometrowej wysoko\u015bci w pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu, po kamiennych stopniach si\u0119gaj\u0105cych kolan to by\u0142o jakie\u015b wyzwanie. Szczeg\u00f3lnie dla mnie, bo nie zd\u0105\u017cy\u0142em si\u0119 w por\u0119 odchudzi\u0107. Jednak min\u0119\u0142o bez wielkich prze\u017cy\u0107. Widok z g\u00f3ry by\u0142 wspania\u0142y \u2013 zielone morze koron drzew po horyzont i tylko gdzieniegdzie wystaj\u0105ce z niego szczyty innych budowli staro\u017cytnego miasta Indian.<\/span><\/p>\n

\"Widok<\/a>
Widok z piramidy Nohoch Mul<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

W okresie \u015bwietno\u015bci Coba mia\u0142a 70km2 powierzchni, oko\u0142o sze\u015b\u0107 i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca budowli i pi\u0119\u0107dziesi\u0105t tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w, wi\u0119c \u017cart\u00f3w nie ma. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce obecnie odkryto ponownie jedynie kilkadziesi\u0105t z tych tysi\u0119cy zabudowa\u0144 \u2013 reszt\u0119 poch\u0142on\u0119\u0142a d\u017cungla. Podziwiamy widok, robimy zdj\u0119cia, pozujemy pani Justynie, kt\u00f3ra u st\u00f3p piramidy wygl\u0105da z tej wysoko\u015bci, jak mr\u00f3wka i trzeba si\u0119 bra\u0107 za schodzenie. A tu ju\u017c gorzej. Raz, \u017ce nogi zm\u0119czone wchodzeniem troch\u0119 si\u0119 buntuj\u0105, dwa, \u017ce schodzenie og\u00f3lnie jest zawsze trudniejsze, o czym doskonale wiedz\u0105 alpini\u015bci, trzy, \u017ce mamy na nogach sanda\u0142ki, a nie trapery z rakami, a w\u0142a\u015bnie takie by si\u0119 przyda\u0142y. Dlaczego? A dlatego, bo setki tysi\u0119cy turyst\u00f3w wchodz\u0105c i schodz\u0105c z piramidy, wy\u015blizga\u0142o butami kamienne stopnie tak, \u017ce kamie\u0144 wygl\u0105da, jak wypolerowany na wysoki po\u0142ysk. I taki\u017c w\u0142a\u015bnie jest \u015bliski. Wspomnia\u0142em los Amerykanki turlaj\u0105cej si\u0119 z El Castillo w Chichen i zdecydowanym ruchem chwyci\u0142em si\u0119 liny, kt\u00f3r\u0105 przy wchodzeniu raczej ignorowa\u0142em. Trzymanie si\u0119 liny by\u0142o du\u017co bezpieczniejsze, ale cholernie niewygodnie, bo le\u017ca\u0142a bezpo\u015brednio na stopniach, po kt\u00f3rych schodzili\u015bmy. Si\u0142\u0105 rzeczy przygi\u0119li\u015bmy si\u0119 na jeden bok i w takiej pozycji schodzili\u015bmy, ostro\u017cnie wybieraj\u0105c stopami co mniej wy\u015blizgane miejsca. Skutkiem tego w\u0142a\u015bciwie ca\u0142e obci\u0105\u017cenie schodzenia przyj\u0119\u0142a na siebie jedna noga. Ko\u0144cowy odcinek zej\u015bcia Iwonka pokona\u0142a dos\u0142ownie na ty\u0142ku, a ja jako\u015b doszed\u0142em na tej jednej nodze, ale potem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zrobi\u0142em tym powa\u017cny b\u0142\u0105d.<\/span><\/p>\n

\"Piramida<\/a>
Piramida Nohoch Mul<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

W ko\u0144cu ostatnie osoby z naszej grupy zesz\u0142y na d\u00f3\u0142, wypili\u015bmy resztki posiadanej wody \u0142apczywie, jak wielb\u0142\u0105dy po przej\u015bciu \u201ena sucho\u201d ca\u0142ej pustyni i kto\u015b spojrza\u0142 na zegarek. A by\u0142a ju\u017c najwy\u017csza pora wraca\u0107, \u017ceby zd\u0105\u017cy\u0107 na ostatni punkt wycieczki. Mimo wszystko szybko strzelili\u015bmy sobie jeszcze fotki z Majem-przewodnikiem na tle piramidy i wys\u0142uchali\u015bmy jego kr\u00f3tkiego przem\u00f3wienia wyg\u0142oszonego w j\u0119zyku Maj\u00f3w. Nikt wprawdzie nie wiedzia\u0142, czy facet m\u00f3wi co\u015b mi\u0142ego, czy nas obra\u017ca, ale s\u0142uchanie s\u0142\u00f3w pami\u0119taj\u0105cych budowniczych miasta w d\u017cungli by\u0142o intryguj\u0105ce.<\/span><\/p>\n

Powr\u00f3t do autobusu drog\u0105 przez d\u017cungl\u0119 prawie biegiem. Rodzina z ma\u0142ym dzieckiem zdecydowa\u0142a si\u0119 jednak na riksz\u0119. Gdzie nam si\u0119 tak spieszy\u0142o? Do kolejnej cenoty. Ostatni ju\u017c punkt ostatniej naszej wycieczki po Jukatanie. Jak r\u00f3\u017cne miasta Maj\u00f3w, tak r\u00f3\u017cne cenoty. Tym razem ma\u0142a, kameralna i zamkni\u0119ta. W g\u0142\u0105b prowadzi\u0142 jedynie w\u0105ski korytarz z drewnianymi schodami przypominaj\u0105cymi raczej drabin\u0119. Chcia\u0142em energicznie zej\u015b\u0107 na d\u00f3\u0142, ale zatrzyma\u0142em si\u0119 gwa\u0142townie po pierwszym stopniu. Lewa noga mi si\u0119 nie zgina. Ki czort? Ale patrz\u0119, a Iwonce te\u017c si\u0119 nie zgina… Te\u017c lewa. Ol\u015bnienie: schodzili\u015bmy z piramidy na jednej nodze. Lewej. Jako\u017c i szybko dopad\u0142a nas zemsta Maj\u00f3w. Ku\u015btykaj\u0105c na d\u00f3\u0142 po jednym schodku na prawej nodze, jak emeryt-rencista z pierwsz\u0105 grup\u0105 inwalidzk\u0105, wspomnia\u0142em los niewolnik\u00f3w buduj\u0105cych piramid\u0119. O ile pami\u0119tam, nie nios\u0142em na plecach 50-kilogramowego kacaja i wszed\u0142em na g\u00f3r\u0119 tylko raz. A i tak zamiast jednej nogi mam drewnian\u0105 protez\u0119, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie rytmicznie postukuj\u0119 o schody prowadz\u0105ce w g\u0142\u0105b podziemnego korytarza. Lipa. Jednak warto by\u0142o zej\u015b\u0107 na d\u00f3\u0142 nawet o jednej nodze.<\/span><\/p>\n

W ciemno\u015bciach rozja\u015bnionych jedynie sztucznym \u015bwiat\u0142em, rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 podziemna grota. Spor\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0142o turkusowe jeziorko z wod\u0105 przejrzyst\u0105, jak kryszta\u0142. Ze stropu zwiesza\u0142y si\u0119 stalaktyty, ze sp\u0105gu (dna) wyrasta\u0142y stalagmity a strop podparty by\u0142 centraln\u0105 kamienn\u0105 kolumn\u0105 (fachowo: stalagnatem) powsta\u0142\u0105 z po\u0142\u0105czenia stalaktytu ze stalagmitem. Doskona\u0142e miejsce na lekcj\u0119 geologii. Gdzieniegdzie na \u015bcianach wida\u0107 sploty korzeni drzew, niczym poskr\u0119cane liny, kt\u00f3re przebi\u0142y si\u0119 przez ska\u0142\u0119 do wody a\u017c na t\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107. Niesamowite. Miejsce pi\u0119kne i nie maj\u0105ce w\u0142a\u015bciwie nic wsp\u00f3lnego z cenot\u0105, w kt\u00f3rej k\u0105pali\u015bmy si\u0119 poprzednio. Warto by\u0142o ku\u015btyka\u0107. Ch\u0142odna, krystaliczna woda dzia\u0142a jak balsam, na sponiewierane nogi. Mo\u017cna by tak d\u0142ugo sta\u0107 i cieszy\u0107 si\u0119 widokiem i odczuciami. Jednak przyjechali\u015bmy p\u00f3\u017ano i nie mamy wiele czasu. Takie miejsca s\u0105 zawsze wyzwaniem dla fotografa. Kompletn\u0105 kl\u0119sk\u0119 ponosz\u0105 zawsze wszyscy, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, ze na zdj\u0119ciu b\u0119dzie to, co oni widz\u0105 oczami. Nic bardziej mylnego. Aparat widzi co innego, ni\u017c ludzkie oko. Przede wszystkim ze wzgl\u0119du na bardzo trudne o\u015bwietlenie. W grocie pali si\u0119 jedna normalna lampa \u017carowa daj\u0105ce ciep\u0142e, \u017c\u00f3\u0142te \u015bwiat\u0142o i jedna rt\u0119ci\u00f3wka \u2013 bia\u0142o-sina. Nie ma w\u0142a\u015bciwie nic w neutralnym, szarym kolorze, jako punkt odniesienia. Zielona woda, piaskowe ska\u0142y. Nierozwi\u0105zalny problem balansu bieli. Nie do\u015b\u0107, \u017ce \u015bwiat\u0142o ma tak upiorne kolory, to jeszcze jest go zwyczajnie ma\u0142o. Ciemno i tyle. Pr\u00f3ba u\u017cycia niewielkiej lampy b\u0142yskowej, do tego zainstalowanej bezpo\u015brednio na aparacie, sko\u0144czy si\u0119 katastrof\u0105. Nawet nie pr\u00f3buj\u0119. Na rozstawianie profesjonalnego o\u015bwietlenia po grocie te\u017c jakby nie ma warunk\u00f3w :). Przestawiam aparat na format natywny RAW (zamiast standardowych JPG-\u00f3w) \u2013 odtworzeniem poprawnych kolor\u00f3w b\u0119d\u0119 si\u0119 martwi\u0142 przy obr\u00f3bce w komputerze. Fotografuj\u0119 wszystko dooko\u0142a, pilnuj\u0105c tylko czasu na\u015bwietlania, \u017ceby w ciemnicy nie zrobi\u0107 poruszonych zdj\u0119\u0107 (statywu na d\u00f3\u0142 te\u017c nie targa\u0142em). Nieskromnie przyznam, \u017ce jestem bardzo dumny ze zrobionych tam zdj\u0119\u0107. W sumie \u0142adniej wysz\u0142o na zdj\u0119ciach, ni\u017c by\u0142o na \u017cywo :). Spora w tym zas\u0142uga przyzwoitego sprz\u0119tu, ale trzeba by\u0142o umie\u0107 go u\u017cy\u0107. O.<\/span><\/p>\n

\"Cenota<\/a>
Cenota Tankach-Ha<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Wizyta w ma\u0142ej cenocie by\u0142a niestety ostatni\u0105 atrakcj\u0105 wykraczaj\u0105c\u0105 poza byczenie si\u0119 w hotelu i spacerowanie po pla\u017cy. Do ko\u0144ca pobytu zosta\u0142y nam dwa dni, kt\u00f3re wykorzystali\u015bmy w\u0142a\u015bnie na powy\u017csze. Na lotnisku w Cancun czeka\u0142 na nas Dreamliner \u201eFranek\u201d. Zatka\u0142o mnie. Jak to mo\u017cliwe, \u017ce w polskim piekie\u0142ku jeden z g\u0142\u00f3wnych samolot\u00f3w narodowego przewo\u017anika nie nosi imienia tragicznego bohatera, zamordowanego powsta\u0144ca, wieszcza narodowego ewentualnie bohaterskiego genera\u0142a lub cho\u0107by nazwy jednego z nieudanych zryw\u00f3w narodowych naszej trudnej historii?! Czytam uwa\u017cnie jeszcze raz, ale nie ma cienia w\u0105tpliwo\u015bci: wielkie litery na przodzie kad\u0142uba uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w kr\u00f3tkie s\u0142owo \u201eFranek\u201d. Zagadka nurtowa\u0142a mnie do tego stopnia, \u017ce po powrocie sprawdzi\u0142em pochodzenie tej oryginalnej nazwy. Jako\u017c i tajemnica rych\u0142o prys\u0142a \u2013 nazw\u0119 samolotu wybrali w internetowym plebiscycie pasa\u017cerowie. Co by nie m\u00f3wi\u0107 o mitycznych Internautach, to tym razem wykazali si\u0119 wyj\u0105tkowo zdrowym i niezm\u0105conym rozs\u0105dkiem. Franek zabra\u0142 nas z powrotem do domu bez \u017cadnych przyg\u00f3d, kt\u00f3re akurat tam by\u0142y najmniej potrzebne, a Polska powita\u0142a zupe\u0142nie bez\u015bnie\u017cn\u0105 i wcale nie zimn\u0105 zim\u0105. W sumie nie mam nic przeciwko temu. Gdzie nast\u0119pnym razem? Ano mamy bardzo ambitny plan, ale jego realizacja zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od tego, czy w\u0142a\u015bnie wspomniane Dreamlinery b\u0119d\u0105 nadal udost\u0119pnione w czarterach w 2016 roku. Plan, bowiem, \u0142\u0105czy si\u0119 z lotem tak samo d\u0142ugim, jak do Meksyku\u2026 Je\u015bli si\u0119 uda, to na moim blogu z pewno\u015bci\u0105 pojawi si\u0119 kolejny wpis.<\/span><\/p>\n

Dzi\u0119ki za doczytanie do samego ko\u0144ca…<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Relacja z wycieczki do Meksyku Luty 2015 [google_map_easy id=”3″] Cz\u0119\u015b\u0107 1 – hotel\u00a0Now Jade Riviera Cancun I znowu Karaiby\u2026 Czy Karaiby mog\u0105 si\u0119 znudzi\u0107? Jak Ko\u0142obrzeg? Chyba jeszcze nie. Przynajmniej nie mi. A dlaczego znowu tam? Z do\u015b\u0107 prozaicznego powodu \u2013 komfortowego transportu. Po naprawd\u0119 mi\u0142ych do\u015bwiadczeniach z lotu Dreamlinerem na Kub\u0119 w zesz\u0142ym roku, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":660,"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions\/660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sydor.net.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}